Τα Χριστούγεννα είναι μια περίοδος που όλοι μας, μικροί ή μεγάλοι την περιμένουμε με λαχτάρα και χαρά. Τα παιδιά βεβαίως ακόμα περισσότερο καθώς την έχουν συνδυάσει με δώρα, γιορτές, Χριστουγεννιάτικα τραγούδια, φωτάκια και ευχάριστα συναισθήματα. Κάπως έτσι λειτουργεί και για τους μεγάλους καθώς η ανάμνηση των παιδικών μας βιωμάτων μας προδιαθέτει, συνήθως θετικά, για αυτές τις γιορτινές μέρες. Τα Χριστούγεννα είναι μέρες χαράς και μαγείας! Θα στολίσουμε τα σπίτια μας, θα ετοιμάσουμε τα γλυκά μας, θα έρθουμε σε επαφή με οικογένεια και φίλους...και όλα αυτά θα δώσουν μια θετική γεύση σε αυτές τις μέρες και θα μας κάνουν πιο αισιόδοξους.

Τι γίνεται όμως όταν περάσουν οι γιορτινές μέρες; Πολλές φορές πιάνουμε τον εαυτό μας να μελαγχολεί μόλις περάσουν οι γιορτές. Άλλοι πάλι μελαγχολούν και κατά την διάρκεια των εορτών. Γιατί συμβαίνει αυτό; Μήπως περιμένουμε πάρα πολλά από τα Χριστούγεννα; Μήπως οι προσδοκίες μας είναι υπερβολικές και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα; Είναι αλήθεια πως πολλοί από εμάς ωραιοποιούμε και εξιδανικεύουμε τα Χριστούγεννα σε τέτοιο βαθμό που μας είναι δύσκολο να αντιμετωπίσουμε κάτι λιγότερο από αυτό που έχουμε φανταστεί ή σχεδιάσει. Σαν αποτέλεσμα οδηγούμαστε στη ματαίωση η οποία δίνει τη θέση της στη μελαγχολία. Για να περάσουμε ευχάριστα τις γιορτές δεν χρειαζόμαστε πολλά. Η ευτυχία των ημερών βρίσκεται σε απλά και επιτεύξιμα πράγματα για όλους μας όπως τα παρακάτω:

· Περάστε χρόνο με τα παιδιά σας και γίνεται κι εσείς παιδιά μαζί τους! Τραγουδήστε, ετοιμάστε χριστουγεννιάτικα μπισκότα, γράψτε γράμμα στον Αϊ-Βασίλη!

· Κάντε μια βόλτα στα στολισμένα μαγαζιά και εμπορικά καταστήματα, και μπείτε στο κλίμα των Χριστουγέννων

· Κάντε μικρά και συμβολικά δωράκια σε αυτούς που αγαπάτε. Δεν χρειάζεται να είναι πολυέξοδα. Αυτό που μετράει είναι η χειρονομία!

· Στείλετε χριστουγεννιάτικες κάρτες σε μακρινούς συγγενείς και φίλους.

· Περάστε χρόνο με αγαπημένα πρόσωπα και βρείτε χρόνο για συναντήσεις που αμελείτε εδώ και καιρό λόγω καθημερινών υποχρεώσεων.

· Κάντε ξεχωριστές δραστηριότητες π.χ. πάτε για πατινάζ στον πάγο ή επισκεφτείτε το χωριό του Αϊ Βασίλη και Χριστουγεννιάτικα bazaar που διοργανώνει ο Δήμος.

· Εάν η οικονομική σας κατάσταση το επιτρέπει, δραπετεύστε για κάποιες μέρες σε κάποιο χριστουγεννιάτικο προορισμό.

Μαρία Κατσαούνη, Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

Μια ρήση λέει ¨είμαστε ότι τρώμε¨, μήπως όμως τρώμε ότι είναι μόδα και ότι ταιριάζει με την εικόνα που θα θέλαμε να προβάλουμε για τον εαυτό μας; Μήπως τρώμε αυτό που θέλουμε να είμαστε; Η αυτοεικόνα μας και το πώς θέλουμε να μας βλέπουν οι άλλοι έχει φτάσει να επηρεάζει τα ρούχα που φοράμε, το αυτοκίνητο που οδηγάμε, τα μέρη που συχνάζουμε, μέχρι και το φαγητό που τρώμε. Στις μέρες μας η τροφές που επιλέγουμε να τρώμε έχουν γίνει αντιπροσωπευτικό κομμάτι της εικόνα μας, του τρόπου ζωής μας, της παιδείας μας, ακόμα και της οικονομικής μας ευημερίας.

Τις τελευταίες δεκαετίες όλο και περισσότερη έμφαση δίνεται στην υγιεινή διατροφή και πιο συγκεκριμένα την μεσογειακή διατροφή. Όλοι ξέρουμε πως τα φρούτα και τα λαχανικά πρέπει να είναι αναπόσπαστο κομμάτι της διατροφής μας, όπως και τα ψάρια. Τι είναι όμως αυτό που μας κάνει να αφήνουμε στην άκρη το υποτιμημένο μπριάμ και να προτιμάμε την μελιτζάνα σε πιο γκουρμέ εκδοχές; Μήπως η χωριάτικη σαλάτα δεν είναι πλέον της μόδας και έχει αντικατασταθεί με άλλες σαλάτες, εξίσου υγιεινές και θρεπτικές αλλά πιο ¨στιλάτες¨ με ξηρούς καρπούς -πλούσια πάραυτα σε ω3- και εξωτικά φρούτα; Μήπως το λευκό καρπούζι που συναντάμε σε ακριβά εστιατόρια είναι πιο μοδάτο από το κλασσικό κόκκινο καρπούζι που τρώγαμε παιδιά παίζοντας στις γειτονιές; Είναι ο καταναλωτισμός και ο γευστικός πειραματισμός που μας οδηγεί σε αυτές μας τις επιλογές ή μήπως προσπαθούμε πάρα πολύ για την εικόνα που θα βγάλουμε προς τα έξω; Είμαστε όντως πιο πολιτισμένοι αν τρώμε σούσι και ακριβά γκουρμέ πιάτα από το να τρώμε παϊδάκια στην ταβέρνα ή απλά θύματα της μόδας και μιας καταναλωτικής κοινωνίας; Όποιοι κι αν είναι οι παράγοντες που μας οδηγούν και καθορίζουν αυτές μας τις επιλογές, το θετικό είναι ότι επιστρέφουμε όλο και πιο πολύ στην υγιεινή διατροφή, τρώμε περισσότερα όσπρια και λαχανικά και αφήνουμε πίσω μας όλα τα junk foods που έφεραν την χώρα μας πρώτη στην Ευρώπη στη κατάταξη των πιο παχύσαρκων λαών. Ίσως τελικά να χρειάζεται η υγεία να γίνει μόδα για να την ακολουθήσουμε…

Μαρία Κατσαούνη, Ψυχολόγος Υγείας, (MSc)

Η πρώτη φορά του παιδιού στο νηπιαγωγείο είναι και η πρώτη μεταβατική φάση από το οικογενειακό και ασφαλές πλαίσιο σε ένα καινούριο, στο πλαίσιο του σχολείου. Πηγαίνοντας στο σχολείο το παιδί έρχεται σε επαφή με καινούρια άτομα, καινούριες συνήθειες και πρόγραμμα. Μαθαίνει να κοινωνικοποιείται, να είναι δημιουργικό, να συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες με συλλογικό πνεύμα, μαθαίνει να ξεχωρίζει ρόλους και να λειτουργεί μέσα στα πλαίσια και όρια του καθενός. Αρχίζει να απογαλακτίζεται.

Τι γίνεται όμως με τα αρνητικά στοιχεία στα οποία το παιδί εκτίθεται; Πώς μπορούν οι γονείς να το βοηθήσουν να τα διαχειριστεί και να τα αντιμετωπίσει; Όταν το παιδί εκτίθεται για πρώτη φορά στο σχολείο καλείται να αντιμετωπίσει κάποιες αρνητικές συμπεριφορές με τις οποίες πιθανότατα δεν έχει έρθει σε επαφή ως τώρα, όντας προστατευμένο στο οικογενειακό περιβάλλον και υπό την φροντίδα και συνεχή παρακολούθηση των γονέων του. Τέτοιες συμπεριφορές είναι η κοροϊδία, η βία και η αποδοκιμασία που μπορεί να δεχτεί το παιδί από άλλα παιδάκια με τα οποία βρίσκεται μαζί στο νηπιαγωγείο και συναναστρέφεται πλέον καθημερινά.

Όταν το παιδί 2-3 ετών, βρίσκεται μπροστά σε μια τέτοια συμπεριφορά πολύ πιθανόν να μην ξέρει πώς να την διαχειριστεί, ούτε καν πώς να την εκλάβει. Δεν μπορεί να την εξηγήσει, ούτε ξέρει τι αισθήματα να νοιώσει. Πολλές φορές βλέπουμε παιδάκια νηπιακής ηλικίας να μην αντιδράνε στα χτυπήματα και τα πειράγματα που δέχονται από άλλα παιδιά...

*το παρόν αποτελεί απόσπασμα απο το βιβλίο "the Like Life" του κ.Μερσινιά Θωμά που θα κυκλοφορήσει τέλη 2013 -copyright 2011

Οι Έλληνες υπήρξαμε πάντα λαός σκέψης και πολιτισμού.Τα τελευταία χρόνια ,30 τουλάχιστον, εισάγαμε τον εαυτό μας
στο Δυτικό πρότυπο ευημερίας μέσω του καταναλωτισμού, πιθανόν σε υπερβολικό βαθμό λόγω και της ιδιοσυγκρασίας μας.Είναι το
"μεσογειακό μας ταπεραμέντο" άλλωστε που μας παθιάζει σε οτιδήποτε κι αν κάνουμε ,ακόμα κι αρνητικό, κι έτσι φτάσαμε να είμαστε
πιο δυτικοί απο τους Δυτικούς σε πολλά και κυρίως στην υπερκατανάλωση.
Η κατανάλωση βασίζεται στην διαφήμιση , και η διαφήμιση στην εικόνα.Πρότυπα εικόνας, μας έπεισαν ότι αρκεί αυτό που δείχνουμε
περισσότερο απο αυτό που είμαστε και επιδοθήκαμε σε έναν αγώνα ωραιοποίησης του εαυτού μας και των γύρω μας.΄Ξαφνικά όλα "έπρεπε"
να είναι ωραία γύρω μας κι αν δεν ήταν , τα ...

Αν ορίσεις κάτι σαν πραγματικό, γίνεται πραγματικό στις συνέπειές του. Αν ορίσεις ως πράξη βίας και κίνδυνο για τη δημοκρατία «το γιαούρτι» σημαίνει ότι έχεις αποδεχθεί πως αυτή η δημοκρατία είναι διάτρητη και ήδη πολλαπλά τραυματισμένη.Η εκρηκτική απονομιμοποίηση και αναξιοπιστία των θεσμών έχει διαμορφώσει τη συλλογική, κυριαρχική αναπαράσταση μιας εύθραυστης δημοκρατίας. Αν είναι έτσι, κι όλα δείχνουν ότι είναι έτσι, τότε η εμμονή στο γιαούρτι, είτε για να το εκτοξεύσεις είτε για να το δαιμονοποιήσεις, θυμίζει τον παλαβό, τον αλλοπαρμένο ή απλώς και μόνο τον κομπογιαννίτη γιατρό που πάει να σταματήσει μια ακατάσχετη αιμορραγία με επιθέματα αραχνοΰφαντης γάζας.Δεν προέχει όμως να συλλογιστούμε το αίμα και το πώς θα θεραπευτεί; ......

 

Η ψυχική δύναμη και αυτοπεποίθηση των αθλητών θεωρούνται απαραίτητα στοιχεία, ιδιαίτερα όταν οι αγωνιστικές καταστάσεις γίνονται δύσκολες. ‘When things get tough, tough gets going’, όπως αναφέρεται, δηλώνοντας σε ελεύθερη μετάφραση πως «όταν οι καταστάσεις δυσκολεύουν, συνεχίζουν οι πιο δυνατοί». Από πού αντλούν αυτή τη δύναμη οι «δυνατοί», όπως χαρακτηρίζονται;
Η αυτοπεποίθηση, η πίστη που έχει ο αθλητής για τον εαυτό του και η εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να πετύχει το στόχο του, έχει συγκεκριμένες «πηγές» από τις οποίες  αντλείται. Η ικανότητα, η επίτευξη, οι «σημαντικοί άλλοι», η επιβράβευση, η στήριξη, η δουλειά και η βελτίωση είναι οι κυριότερες πηγές τροφοδοσίας της εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται προς τον εαυτό μας με την πάροδο των χρόνων. Φαντάζει δεδομένο το ότι έχοντας εξασφαλίσει ο αθλητής την τροφοδοσία από τις πηγές που αναφέρθηκαν, θα έχει επιτύχει και την καλλιέργεια της «δύναμης» που απαιτείται σε ιδιαίτερες συνθήκες. Υπάρχει ωστόσο, ένα ακόμη στοιχείο το οποίο δείχνει να διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης του αθλητή, η συνειδητοποίηση των όσων έχει επιτύχει, ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται τις επιτυχίες του. 
Η αυτοπεποίθηση στον άνθρωπο παρομοιάζεται με ένα σάκο, μέσα στον οποίο τοποθετεί ...

Η «κατάθλιψη», μια καθημερινή πλέον οικεία λέξη. Μιλάμε για αυτήν όπως λέμε «χαίρετε» και «καλημέρα σας».Δεν είναι να απορείς. Πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μια ολόκληρη γενιά έχει χάσει την ελπίδα της, όχι μόνο για μια καλύτερη ζωή από εκείνη των γονιών της αλλά και για την ίδια τη χαρά της ζωής. Η απώλεια της ελπίδας είναι η μεγαλύτερη απειλή για την ψυχική υγεία.
Στην Ευρώπη ο χάρτης της ψυχικής υγείας, έτσι κι αλλιώς, δεν ήταν αισιόδοξος. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ένα στα τέσσερα άτομα θα εκδηλώσει προβλήματα ψυχικής διαταραχής τουλάχιστον μια φορά στη διάρκεια της ζωής του, ενώ οι αυτοκτονίες παραμένουν σημαντική αιτία πρόωρου θανάτου με περισσότερους από 55.000 θανάτους τον χρόνο.Η κατάθλιψη, βασική αιτία αυτοκτονίας, υπολογίζεται να είναι την επόμενη δεκαετία η δεύτερη πιο σημαντική παγκοσμίως ασθένεια.
Σε αυτό το σκοτεινό τοπίο η χώρα μας είχε ορισμένα πολύτιμα προνόμια. Ως το 2008 ήταν μαζί με την Κύπρο από τις χώρες όπου σημειώνονταν τα λιγότερα ποσοστά αυτοκτονίας. Το σκηνικό αυτό αναμένεται να αλλάξει βίαια. Ηδη έχουν αρχίσει πλέον να σημειώνονται..

Η σωματική άσκηση αναφέρεται ως μορφή εκγύμνασης του σώματος και του πνεύματος, με την ύπαρξη παράλληλα και επίδρασης επί της ψυχολογικής κατάστασης του ασκούμενου. Τα οφέλη της άσκησης στην ψυχολογική κατάσταση του ατόμου αποτελούν αντικείμενο έρευνας τα τελευταία χρόνια και προσδίδουν στη φυσική δραστηριότητα ένα εύρος θετικών ψυχικών επιδράσεων προς τον ανθρώπινο οργανισμό. Τα οφέλη σχετίζονται με τη βελτίωση της ανθρώπινης διαβίωσης και την ποιότητα ζωής. Αναφέρονται πιο συγκεκριμένα στη(ν):
Βελτίωση της διάθεσης
Η βελτίωση της καρδιαγγειακής λειτουργίας και η έκκριση χημικών ουσιών στον οργανισμό, μέσω της άσκησης, έχει άμεση επίδραση στη διάθεση του ασκούμενου. Η ευχάριστη διάθεση συνδέεται με χημικές ουσίες που εκκρίνονται στον εγκέφαλο και επιδρούν στην ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Τέτοιου είδους χημικές ουσίες είναι...

Η μετάβαση του παιδιού από το ασφαλές και οικείο οικογενειακό πλαίσιο στο πλαίσιο του σχολείο είναι πολύ σημαντικό στάδιο για την ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη. Αν εξαιρέσουμε το πρώτο στάδιο προσαρμογής, τα περισσότερα παιδιά δεν παρουσιάζουν κανένα πρόβλημα στην διαδικασία ένταξη τους στο καινούριο περιβάλλον και την συναναστροφή τους με τα καινούρια άτομα. Τι γίνεται όμως όταν το παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο και πότε μπορούμε να μιλάμε για σχολική φοβία;

Ένα παιδί μπορεί να μην θέλει να πάει στο σχολείο για διάφορους λόγους. Τις περισσότερες φορές το πρόβλημα προέρχεται από το σχολικό περιβάλλον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να συνυπάρχουν και προσωπικοί παράγοντες. Ένας από τους κύριους λόγους που ένα παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο είναι το γεγονός ότι δεν είναι καλό στα μαθήματα. Στις περισσότερες φορές, το παιδί αντιμετωπίζει μαθησιακές δυσκολίες οι οποίες δεν έχουν γίνει αντιληπτές από τους γονείς και δεν έχουν διαγνωστεί από κάποιον ειδικό. Σαν αποτέλεσμα το παιδί αισθάνεται μια συνεχή αποτυχία και ματαίωση παρόλη την προσπάθεια που καταβάλλει. Ως συνέπεια νιώθει υποδεέστερο από τα άλλα παιδιά της τάξης του, ανίκανο να ανταπεξέλθει στον ανταγωνισμό και αρνείται να πάει στο σχολείο. Σε αυτό πολλές φορές έρχεται να προστεθεί η απόρριψη που λαμβάνει από τους γονείς του προερχόμενη από την αντίδραση θυμού τους, όταν το παιδί τους δεν τα πάει καλά στα μαθήματα. Επιπλέον, αισθάνεται ότι τους απογοητεύει και ότι δεν αξίζει την αγάπη τους. Όσο πιο υψηλές είναι οι απαιτήσεις των γονέων τόσο μεγαλύτερο είναι και το άγχος που βιώνει ένα παιδί στην προσπάθεια του να ικανοποιήσει τα στάνταρτ των γονιών του.

Οι κακές σχέσεις με τους δασκάλους και η έλλειψη επικοινωνίας είναι ένας ακόμα λόγος που μπορεί να οδηγήσει το παιδί στην άρνηση. Προβλήματα πειθαρχίας και περιστατικά αντικοινωνικής συμπεριφοράς δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο τη σχέση εκπαιδευτικού- μαθητή. Σημαντικό ρόλο όμως παίζει και η σχέση του παιδιού με τους συμμαθητές του. Όταν το παιδί δυσκολεύεται να κάνει φίλους ή λαμβάνει την αποδοκιμασία και τον εκφοβισμό των συμμαθητών του, αντιμετωπίζει το σχολικό περιβάλλον ως εχθρικό. Στις περιπτώσεις δε που υπάρχει βία, είτε σωματική είτε λεκτική, δημιουργείται έντονο αίσθημα ανασφάλειας, φόβου και άγχους στο παιδί, το οποίο είναι δύσκολο να διαχειριστεί. Σαν αποτέλεσμα και προκειμένου το παιδί να αποφύγει να βιώσει αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση, αποφεύγει και το ίδιο το σχολείο.

Όταν όμως μιλάμε για σχολική φοβία θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί καθώς μιλάμε για μια ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση, η οποία ορίζεται ως ψυχική διαταραχή...

 

  • -Επαινείτε το παιδί για πράγματα που κάνει σωστά- φροντίστε να του λέτε περισσότερα μπράβο και να του κάνετε λιγότερες παρατηρήσεις/αρνητικές κριτικές μέσα στη μέρα. Συνήθως οι γονείς έχουν την τάση να διορθώνουν το παιδί για κάτι που έκανε λάθος και επισημαίνουν κυρίως τα αρνητικά. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το παιδί να αισθάνεται πως δεν μπορεί να κάνει τίποτα σωστά και αισθάνεται ανίκανο.

 

-Αναθέστε καινούριες ευθύνες στο παιδί που θα το κάνουν να αισθανθεί πιο σίγουρο για τον εαυτό του. Όταν δεν συμβαίνει αυτό το παιδί αισθάνεται πως δεν το εμπιστεύεστε ή πως δεν είναι ικανό να αναλάβει καινούριες ευθύνες.

-Αφήστε τον να πάρει πρωτοβουλίες και αποφάσεις, ώστε να αναπτύξει το αίσθημα εμπιστοσύνης στον εαυτό του για τις αποφάσεις του. Επαινέστε τον μετά για την σωστή του επιλογή. Εάν η επιλογή του είναι λανθασμένη αφήστε τον να μάθει από τα λάθη του και να βιώσει τις συνέπειες, ώστε να μπορεί αργότερα να διαχειριστεί παρόμοιες καταστάσεις και συναισθήματα.

-Παραχωρήστε του αρκετή αυτονομία και ανεξαρτησία. Εάν δεν αισθανθεί ανεξάρτητο θα του δημιουργηθούν συναισθήματα άγχους, φόβου και εξάρτησης από άλλους. Δώστε του ελευθερία ώστε να μάθει να έχει αυτοέλεγχο και να μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του όταν χρειαστεί.

-Προσπαθήστε να περνάτε καθημερινά ποιοτικό χρόνο με το παιδί σας. Αυτό σημαίνει να αφιερώνεται κάποιον από το προσωπικό σας χρόνο και να εμπλέκεστε σε δραστηριότητες εξολοκλήρου με το παιδί σας, κάνοντας κάτι που αρέσει σε αυτό. Το να ζωγραφίζει το παιδί στο τραπέζι της κουζίνας όσο εμείς κάνουμε δουλειές δεν θεωρείται ποιοτικός χρόνος! Πρέπει να επικεντρωθούμε στο παιδί και στην δραστηριότητα που αυτό έχει επιλέξει να κάνουμε μαζί.

Μαρία Κατσαούνη, Ψυχολόγος Υγείας, MSc