Σχολική φοβία…

Κατηγορία ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Η μετάβαση του παιδιού από το ασφαλές και οικείο οικογενειακό πλαίσιο στο πλαίσιο του σχολείο είναι πολύ σημαντικό στάδιο για την ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη. Αν εξαιρέσουμε το πρώτο στάδιο προσαρμογής, τα περισσότερα παιδιά δεν παρουσιάζουν κανένα πρόβλημα στην διαδικασία ένταξη τους στο καινούριο περιβάλλον και την συναναστροφή τους με τα καινούρια άτομα. Τι γίνεται όμως όταν το παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο και πότε μπορούμε να μιλάμε για σχολική φοβία;

Ένα παιδί μπορεί να μην θέλει να πάει στο σχολείο για διάφορους λόγους. Τις περισσότερες φορές το πρόβλημα προέρχεται από το σχολικό περιβάλλον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να συνυπάρχουν και προσωπικοί παράγοντες. Ένας από τους κύριους λόγους που ένα παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο είναι το γεγονός ότι δεν είναι καλό στα μαθήματα. Στις περισσότερες φορές, το παιδί αντιμετωπίζει μαθησιακές δυσκολίες οι οποίες δεν έχουν γίνει αντιληπτές από τους γονείς και δεν έχουν διαγνωστεί από κάποιον ειδικό. Σαν αποτέλεσμα το παιδί αισθάνεται μια συνεχή αποτυχία και ματαίωση παρόλη την προσπάθεια που καταβάλλει. Ως συνέπεια νιώθει υποδεέστερο από τα άλλα παιδιά της τάξης του, ανίκανο να ανταπεξέλθει στον ανταγωνισμό και αρνείται να πάει στο σχολείο. Σε αυτό πολλές φορές έρχεται να προστεθεί η απόρριψη που λαμβάνει από τους γονείς του προερχόμενη από την αντίδραση θυμού τους, όταν το παιδί τους δεν τα πάει καλά στα μαθήματα. Επιπλέον, αισθάνεται ότι τους απογοητεύει και ότι δεν αξίζει την αγάπη τους. Όσο πιο υψηλές είναι οι απαιτήσεις των γονέων τόσο μεγαλύτερο είναι και το άγχος που βιώνει ένα παιδί στην προσπάθεια του να ικανοποιήσει τα στάνταρτ των γονιών του.

Οι κακές σχέσεις με τους δασκάλους και η έλλειψη επικοινωνίας είναι ένας ακόμα λόγος που μπορεί να οδηγήσει το παιδί στην άρνηση. Προβλήματα πειθαρχίας και περιστατικά αντικοινωνικής συμπεριφοράς δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο τη σχέση εκπαιδευτικού- μαθητή. Σημαντικό ρόλο όμως παίζει και η σχέση του παιδιού με τους συμμαθητές του. Όταν το παιδί δυσκολεύεται να κάνει φίλους ή λαμβάνει την αποδοκιμασία και τον εκφοβισμό των συμμαθητών του, αντιμετωπίζει το σχολικό περιβάλλον ως εχθρικό. Στις περιπτώσεις δε που υπάρχει βία, είτε σωματική είτε λεκτική, δημιουργείται έντονο αίσθημα ανασφάλειας, φόβου και άγχους στο παιδί, το οποίο είναι δύσκολο να διαχειριστεί. Σαν αποτέλεσμα και προκειμένου το παιδί να αποφύγει να βιώσει αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση, αποφεύγει και το ίδιο το σχολείο.

Όταν όμως μιλάμε για σχολική φοβία θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί καθώς μιλάμε για μια ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση, η οποία ορίζεται ως ψυχική διαταραχή...

Το παιδί με σχολική φοβία εκδηλώνει έντονο άγχος αποχωρισμού από τους γονείς ή το σπίτι του όταν έρχεται η ώρα να πάει σχολείο. Η άρνηση του εκφράζεται με κλάματα και φωνές οι οποίες δεν δικαιολογούν την κατάσταση. Το παιδί βιώνει έντονη ανησυχία, τρέμουλο, νευρικότητα, ταχυκαρδία, παραπονιέται για πονοκέφαλο, πόνους στην κοιλιά και ναυτία. Πολλές φορές κάνει εμετό, ενώ συμπτώματα παρουσιάζονται και τις υπόλοιπες ώρες τη μέρας. Το παιδί είναι ευερέθιστο, παρουσιάζει διαταραχές στον ύπνο του και στην διάθεση του για φαγητό. Τα παραπάνω συμπτώματα επιδεινώνονται όσο πλησιάζει η ώρα για να πάει στο σχολείο ενώ αντίθετα υποχωρούν και το παιδί ανακουφίζεται όταν λαμβάνει την συγκατάθεση των γονιών του να μείνει στο σπίτι.

 

Σε περίπτωση που οι γονείς εντοπίσουν τέτοιου είδους συμπεριφορά στο παιδί τους θα πρέπει να επισκεφτούν κάποιον ειδικό, καθώς το θέμα της σχολικής φοβίας είναι πολυπαραγοντικό και κρύβει πολλά συναισθηματικά προβλήματα. Οι γονείς από την μεριά τους, θα πρέπει να πλησιάσουν το παιδί τους και να το βοηθήσουν να εκφράσει τις ανησυχίες και τους φόβους του. Σκοπός δεν είναι να στείλουν το παιδί στο σχολείο αλλά να μάθουν πως αισθάνεται το παιδί τους, να το στηρίξουν, να του δείξουν ότι το αγαπάνε και να βρουν εναλλακτικές λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει το παιδί τους.

Μαρία Κατσαούνη, Ψυχολόγος Υγείας, (MSc)