Το παιδί ως αποδέκτης αρνητικών συμπεριφορών στο σχολικό περιβάλλον. Πώς να το βοηθήσουμε;

Κατηγορία ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Η πρώτη φορά του παιδιού στο νηπιαγωγείο είναι και η πρώτη μεταβατική φάση από το οικογενειακό και ασφαλές πλαίσιο σε ένα καινούριο, στο πλαίσιο του σχολείου. Πηγαίνοντας στο σχολείο το παιδί έρχεται σε επαφή με καινούρια άτομα, καινούριες συνήθειες και πρόγραμμα. Μαθαίνει να κοινωνικοποιείται, να είναι δημιουργικό, να συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες με συλλογικό πνεύμα, μαθαίνει να ξεχωρίζει ρόλους και να λειτουργεί μέσα στα πλαίσια και όρια του καθενός. Αρχίζει να απογαλακτίζεται.

Τι γίνεται όμως με τα αρνητικά στοιχεία στα οποία το παιδί εκτίθεται; Πώς μπορούν οι γονείς να το βοηθήσουν να τα διαχειριστεί και να τα αντιμετωπίσει; Όταν το παιδί εκτίθεται για πρώτη φορά στο σχολείο καλείται να αντιμετωπίσει κάποιες αρνητικές συμπεριφορές με τις οποίες πιθανότατα δεν έχει έρθει σε επαφή ως τώρα, όντας προστατευμένο στο οικογενειακό περιβάλλον και υπό την φροντίδα και συνεχή παρακολούθηση των γονέων του. Τέτοιες συμπεριφορές είναι η κοροϊδία, η βία και η αποδοκιμασία που μπορεί να δεχτεί το παιδί από άλλα παιδάκια με τα οποία βρίσκεται μαζί στο νηπιαγωγείο και συναναστρέφεται πλέον καθημερινά.

Όταν το παιδί 2-3 ετών, βρίσκεται μπροστά σε μια τέτοια συμπεριφορά πολύ πιθανόν να μην ξέρει πώς να την διαχειριστεί, ούτε καν πώς να την εκλάβει. Δεν μπορεί να την εξηγήσει, ούτε ξέρει τι αισθήματα να νοιώσει. Πολλές φορές βλέπουμε παιδάκια νηπιακής ηλικίας να μην αντιδράνε στα χτυπήματα και τα πειράγματα που δέχονται από άλλα παιδιά...

Το γεγονός ότι δεν έχουν έρθει ξανά σε επαφή με τέτοιου είδους συμπεριφορά στο σπίτι τα κάνει να μην ξέρουν τι να κάνουν. ¨Τι είναι αυτό που συνέβη τώρα; Είναι μέρος του παιχνιδιού, είναι καλό, είναι κακό;¨ Κυρίως όταν υπάρχουν τριγύρω παιδιά που γελάνε με αυτή την κατάσταση, μπερδεύεται ακόμα περισσότερο το παιδί που δέχεται το πείραγμα καθώς θεωρεί πως πρέπει να ανεχτεί αυτή τη συμπεριφορά εφόσον είναι αστεία και αποδεκτή από τα άλλα παιδιά. Φυσικά κάτι τέτοιο παρουσιάζεται μόνο σε πολύ μικρά παιδάκια καθώς μεγαλώνοντας αντιλαμβάνονται και είναι σε θέση να ξεχωρίσουν ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιες όχι. Επιπλέον, μεγαλώνοντας τα παιδιά μαθαίνουν πώς να αντιδράνε σε πειράγματα και χτυπήματα.

 

Τα παιδιά τα οποία ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία δεν θα εκφράσουν το παράπονο τους σε κάποιον μεγαλύτερο. Δεν θα πάνε κλαίγοντας στη δασκάλα να πουν ο τάδε με χτύπησε, ή στην μητέρα τους να μαρτυρήσουν το γεγονός-όχι επειδή φοβούνται αλλά επειδή δεν γνωρίζουν ότι μια τέτοια συμπεριφορά δεν πρέπει να την δέχονται. Αυτό κάνει ακόμα πιο δύσκολο να εντοπίσουν οι γονείς  ή ακόμα και οι δάσκαλοι/νηπιαγωγοί το πρόβλημα. Τις περισσότερες φορές είναι τα σημάδια από χτύπημα που μαρτυρούν πως κάτι συνέβη. Μόλις εντοπιστεί κάτι τέτοιο οι γονείς θα πρέπει να έρθουν σε επαφή με το σχολικό περιβάλλον ώστε να επιστήσουν περισσότερο την προσοχή στην κατάσταση. Το γεγονός ότι το παιδί δεν αντιδράει και δεν εκφράζει την δυσαρέσκεια του μπορεί να προκαλέσει άγνοια του περιστατικού ακόμα και από τις νηπιαγωγούς, καθώς ένα πείραγμα ή χτύπημα μπορεί να είναι στιγμιαίο και να μην υποπέσει στην αντίληψη τους. Θα πρέπει λοιπόν να υπάρχει συνεργασία και ενημέρωση τόσο για το τι συμβαίνει στο σχολειό όσο και στο σπίτι, ποια είναι η συμπεριφορά του παιδιού κτλ. Οι γονείς θα πρέπει να μιλήσουν στο παιδί τους με πολύ απλά λόγια και ανάλογα με αυτά που του είναι κατανοητά στο ηλικιακό στάδιο στο οποίο βρίσκεται, και να του εξηγήσουν πως τέτοιες συμπεριφορές δεν είναι αποδεκτές και δεν πρέπει ούτε να τις υιοθετούμε αλλά και ούτε να τις δεχόμαστε. Έτσι το παιδί θα καταλάβει τι είναι λάθος και θα αντιδράει κυρίως ενημερώνοντας τους γονείς και νηπιαγωγούς εάν δεχτεί ενόχληση από άλλο παιδάκι. Σε περίπτωση που αυτή η συμπεριφορά του παιδιού παρατείνεται και εκδηλωθούν φοβικά συναισθήματα τότε καλό είναι οι γονείς να συμβουλευτούν κάποιον ειδικό.

Μαρία Κατσαούνη, Ψυχολόγος Υγείας, (MSc)

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 06 Νοεμβρίου 2011 21:16