Ενεργητική ακρόαση ως μέσω επικοινωνίας με τα παιδιά

Κατηγορία ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Πόσο καλή επικοινωνία έχουμε με τα παιδιά μας; Οι περισσότεροι γονείς σε αυτή την ερώτηση απαντούν λέγοντας « Έχουμε πολύ καλή επικοινωνία με το παιδί» «Μιλάμε συνέχεια». Είναι όμως αυτή η επικοινωνία ουσιαστική; Κατανοούμε το παιδί μας και το πρόβλημα του; Τι μηνύματα λαμβάνει το παιδί από την στάση μας; Πως ερμηνεύει αυτά που λέμε;

Η καλή επικοινωνία με το παιδί μας προάγει την ψυχική του ανάπτυξη και ευνοεί τον αμοιβαίο σεβασμό, την διαχείριση συναισθημάτων και την αυτοεκτίμηση του. Πολλές φορές πάνω στην κουβέντα οι γονείς δεν καταλαβαίνουν πως ηθικολογούν, καθοδηγούν, κακοχαρακτηρίζουν ή ακόμα και ματαιώνουν το παιδί με αυτά που λένε, στην προσπάθεια τους να εξομαλύνουν μια κατάσταση. Φράσεις που παραπέμπουν στα παραπάνω είναι για παράδειγμα «Ωχ, πάλι με αυτό ασχολείσαι;», «τα καλά παιδιά δεν το κάνουν αυτό»  ή «Είσαι τεμπέλης!».

Σημαντικό και αρχικό μέλημα των γονέων είναι να δώσουμε στο παιδί μας να καταλάβει ότι σεβόμαστε την άποψη και τα συναισθήματα του ακόμα και αν διαφωνούμε. Ότι το ακούμε με προσοχή και δεν το ακυρώνουμε. Με άλλα λόγια ότι είμαστε διαθέσιμοι.  Για να συμβεί αυτό πρέπει πρώτα ο γονέας να μάθει να ¨ακούει¨. Δίνουμε χρόνο στο παιδί να εκφράσει τις σκέψεις και τα συναισθήματα του ακούγοντας με προσοχή και χωρίς να το διακόπτουμε. Σε αυτή τη διαδικασία η βλεμματική επαφή με το παιδί είναι ιδιαίτερα σημαντική. Εάν το παιδί μας μιλάει κι εμείς κάνουμε δουλειές τότε θα το εκλάβει ως αδιαφορία από μέρους μας. Το παιδί πρέπει  να αισθανθεί πως το κατανοούμε και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη μας τους προβληματισμούς του όσο ασήμαντοι κι αν μας φαίνονται. Για το παιδί μας είναι σημαντικοί.

Κάνοντας στο παιδί ανοιχτές ερωτήσεις μπορούμε να το παρακινήσουμε να μας εκφράσει ακόμα περισσότερα και να μάθουμε περισσότερες λεπτομέρειες για το τι αισθάνεται. Αυτή η διαδικασία φέρνει τα παιδί πιο κοντά στον γονέα και ενισχύεται το δέσιμο μεταξύ τους. Οι ανοιχτές ερωτήσεις ξεκινάνε με «τι.., πώς, γιατί» ή «θα ήθελες να μου πεις…;»

Βασικό κομμάτι της ενεργητικής ακρόασης είναι η αναγνώριση του συναισθήματος του παιδιού...

Π.χ. «καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος και αισθάνεσαι αδικημένος» ή «καταλαβαίνω ότι αυτό σε έκανε να ζηλέψεις». Αυτό δείχνει στο παιδί ότι έχουμε κατανόηση και μπορούμε να το συναισθανθούμε. Επιπλέον, βοηθάει το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματα του χωρίς να φοβάται το αρνητικό τους πλαίσιο. Μέσω της παράφρασης και της αντανάκλασης καθρεφτίζουμε και επαναδιατυπώνουμε τα συναισθήματα και τις σκέψεις του παιδιού, κάτι το οποίο ευνοεί την καλή επικοινωνία μας μαζί του. Δείχνουμε ότι το αποδεχόμαστε και μπορούμε να βρούμε μαζί του εναλλακτικές εκδοχές ή λύσεις για να το βοηθήσουμε.  Τις περισσότερες φορές το μόνο που θέλει ένα παιδί είναι η κατανόηση μας και ο σεβασμός μας. Εφόσον λάβει αυτά τότε του είναι πολύ πιο εύκολο να βρει λύσεις μόνο του και να διαχειριστεί καταστάσεις χωρίς να χρειάζεται καθοδήγηση από εμάς. Έτσι γίνεται πιο αυτόνομο, αποδέχεται τον εαυτό του και πιστεύει στις δυνατότητες του και την αξία του.

 

Κατσαούνη Μαρία- Ψυχολόγος Υγείας (MSc)