Εκτύπωση αυτής της σελίδας

Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για τον θάνατο

Κατηγορία ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Οι μέρες του Πάσχα κάνουν αρκετά έντονη την έννοια του θανάτου, της σταύρωσης και της ανάστασης στο μυαλό των παιδιών με αποτέλεσμα να τους γεννούν ερωτήσεις σχετικά με τις παραπάνω έννοιες. Πως μπορούμε να μιλήσουμε στο παιδί μας για τον θάνατο χωρίς να τρομάξει και δίχως να του γεννηθούν φόβοι; Το θέμα του θανάτου φυσικά μπορεί να έρθει στην επιφάνεια με αφορμή τον θάνατο κάποιου συγγενικού ή φιλικού προσώπου. Ερωτήσεις όπως «μαμά, τώρα που πέθανε η γιαγιά που πήγε;» ή «μαμά, θα πεθάνεις κι εσύ;» είναι πολύ συχνές και φέρνουν σε δύσκολη θέση τον γονέα ο οποίος δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί την κατάσταση.

Πολλοί γονείς αποφεύγουν να δώσουν εξηγήσεις στο παιδί θεωρώντας έτσι πως θα το προστατέψουν με αυτό τον τρόπο από την στεναχώρια ή το κόστος της απώλειας. Στην πραγματικότητα όμως αυτό λειτουργεί αντίθετα. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να είμαστε ειλικρινείς με το παιδί μας. Η απόκρυψη της αλήθειας ή οι ασαφείς πληροφορίες μπερδεύουν το παιδί και του προκαλούν αναστάτωση. Τα παιδιά έχουν αυξημένη αντίληψη  και καταλαβαίνουν τι συμβαίνει. Μπορούν να διαβάσουν το πένθος και την θλίψη στο πρόσωπο και την διάθεση του γονέα. Δεν θα πρέπει να τους περνάμε συγκεχυμένα μηνύματα, π.χ. «Ο παππούς είναι στον παράδεισο, σε ένα ωραίο μέρος όπου δεν υποφέρει πια» ενώ υπάρχει θρήνος και κλάματα, κάτι που προκαλεί διφορούμενα μηνύματα στο παιδί.

Η ενημέρωση πρέπει να γίνεται με βάση το ηλικιακό στάδιο του παιδιού, έτσι ώστε να έχει μια ξεκάθαρη εικόνα του τι ακριβώς συμβαίνει και του τι σημαίνει θάνατος. Πρέπει να του δώσουμε να καταλάβει πως είναι μια τελεσίδική κατάσταση και πως ο θάνατος και η απώλεια του αγαπημένου μας προσώπου είναι οριστική, θα πάψει να ζει και να τον βλέπουμε. Αυτό λοιπόν που είναι σημαντικό να ακούσει ένα παιδί είναι πως ο άνθρωπος που πεθαίνει δεν θα είναι μαζί μας και δεν θα επιστρέψει.

Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρες όπως «πέθανε» και όχι ασαφείς έννοιες του τύπου «χάθηκε» ή «έφυγε». Σημαντικό είναι να αποφύγουμε επεξηγήσεις ιατρικού περιεχομένου οι οποίες μπορεί να μπερδέψουν το παιδί και να το φοβίσουν π.χ. η έκφραση «κουράστηκε η καρδιά του» μπορεί να προκαλέσει διάφορες σκέψεις στο παιδί, και από φόβο να σταματήσει να τρέχει για να μην λαχανιάσει και κουραστεί η καρδιά του...

Η ενημέρωση του παιδιού για το δυσάρεστο γεγονός θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα και με απόλυτη ειλικρίνεια. Καλό είναι να δοθεί χρόνος στο παιδί να κατανοήσει την κατάσταση και να απαντήσουμε σε όλα του τα ερωτήματα. Οι πληροφορίες θα επαναλαμβάνονται κάθε φορά που το παιδί θα ρωτά ώστε να μπορέσει να σχηματίσει μια ξεκάθαρη εικόνα του τι συνέβη και τι σημαίνει θάνατος.

Τόσο το παιδί όσο και οι γονείς θα πρέπει να μοιράζονται και να εκφράσουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους, αποφεύγοντας όμως τις υπερβολικές αντιδράσεις. Δεν έχει νόημα ο γονέας να παροτρύνει το παιδί να μην αισθάνεται θλίψη ή να μην στεναχωριέται καθώς κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. Επιπλέον, κάτι τέτοιο θα έδινε στο παιδί την εντύπωση πως δεν μπορεί να μιλήσει ανοιχτά για τα αρνητικά του συναισθήματα.

Σε περίπτωση που ο θανόντας είναι ένας γονέας θα πρέπει να δοθούν επιπλέον επεξηγήσεις στο παιδί για το πρακτικό κομμάτι, τις αλλαγές που θα υπάρξουν στην καθημερινότητα και σε θέματα διαβίωσης. Η πληροφόρηση και ο καταμερισμός ευθυνών λειτουργεί θετικά καθώς καθησυχάζει το παιδί και το απαλλάσσει από άγχη και ανασφάλειες.  

Τέλος, εάν το παιδί προετοιμαστεί καλά και το επιθυμεί μπορεί να παραστεί στην κηδεία του αγαπημένου του προσώπου. Εάν παρόλα αυτά ο γονέας αντιμετωπίζει πρόβλημα στο πώς να διαχειριστεί και πώς να προετοιμάσει σωστά το παιδί του καλό είναι να απευθυνθεί σε ένας ειδικό ψυχικής υγείας.

Κατσαούνη Μαρία –Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 08 Μαΐου 2013 19:43