Το άγχος μεταβάλλει την γνωστική μας λειτουργία και μνήμη

Το άγχος, καλό ή κακό, πυροδοτεί μια ψυχοβιολογική αντίδραση στον ανθρώπινο οργανισμό. Ως καλό άγχος εννοούμε αυτό που μπορεί να αποτελέσει κίνητρο, και τελικώς να ενισχύσει την απόδοση μας σε συγκεκριμένη κατάσταση ή περιβάλλον. Το «κακό» άγχος μπορεί να είναι χρόνιας φύσης ή οξύ και έντονο. Ενώ ο υγιής εγκέφαλος επεξεργάζεται το καλό άγχος προσαρμοστικά, το κακό άγχος μπορεί να οδηγήσει σε δυσπροσαρμοστική επεξεργασία με μόνιμες επιπτώσεις στη δομή, τη λειτουργία και την πλαστικότητα του εγκεφάλου μας, με αλλαγές να παρατηρούνται επίσης στο σχήμα των νευρώνων, τη συνδεσιμότητα και τον αριθμό των κυττάρων.

Μαζί, αυτές όλες οι αλλαγές εμποδίζουν τη γνωστική μας επεξεργασία (Bremner, 1999). Αυτό φυσικά μπορεί να έχει επίπτωση τόσο στον προσωπικό όσο και στον κοινωνικό αλλά και τον επαγγελματικό μας τομέα. Το άγχος αυξάνει την ευαλώτητά μας σε μια σειρά από γνωστές αλλά και λιγότερο γνωστές παθήσεις οργανικές και ψυχολογικές. Ενδεικτικά σύμφωνα με τις σχετικές έρευνες : συμπεριλαμβανομένου του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου (Morand, 2018), της νόσου του Cushing (Orsini et al., 2021), της καρδιαγγειακής νόσου (Kivimäki & Steptoe, 2018), κατάθλιψη (Hamilton 2021) και ψύχωση (Dykxhoorn 2020).

Επίσης το άγχος δημιουργεί ελλείμματα τόσο στη δηλωτική όσο και στην μη δηλωτική μνήμη , δηλαδή ανάκλησης γεγονότων και γεγονότων προετοιμασίας και εκμάθησης δεξιοτήτων (Lindau 2016).

Εκτός από τη γνωστική δυσκολία και στα ζητήματα της συνολικής εκτελεστικής μας λειτουργίας (π.χ. ευέλικτη σκέψη και αυτοέλεγχο) συχνά συμπίπτουν με καταστάσεις στρεσογόνες. Επίσης η ατροφία του ιππόκαμπου που προκαλείται από το στρες (γνωστή και ως συρρίκνωση) έχει συσχετιστεί με ελλείμματα χωρικής και εργασιακής μνήμης τόσο σε ανθρώπους όσο και σε ζώα (Conrad, 2008 – Mc Eween, 2007). Αυτά μπορούν να οδηγήσουν σε μια πιο μόνιμη αλλαγή της αρχιτεκτονικής του εγκεφάλου μέσω της αναστολής της νευρωνικής αναγέννησης στον ιππόκαμπο (Bremner, 1999).

Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν , ότι ο έλεγχος και διαχείριση του «κακού» μας άγχους δεν έχει να κάνει μόνο με το να αισθανόμαστε καλά. Βελτιώνει και υποστηρίζει πλήθος γνωστικών λειτουργιών, που οδηγούν συνολικά σε καλύτερα επίπεδα ευεξίας τον οργανισμό μας.

Πηγές:

https://www.researchgate.net/publication/24230292_Chronic_Stress-Induced_Hippocampal_Vulnerability_The_Glucocorticoid_Vulnerability_Hypothesis

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4159187/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10202566/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29367692/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29213140/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32578529/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29213140/

Mersinias Thomas, TEDx speaker,

Clinical Psychologist, Mental Health Counselor

©www.mersinias.gr