Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΜΙΑΣ ΟΜΑΔΑΣ. ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ ASCH

Κατηγορία ΑΠΟΨΕΙΣ

 

Η συμμόρφωση ορίζεται ως μια αλλαγή συναισθημάτων, απόψεων και συμπεριφοράς του ατόμου που έρχεται ως αποτέλεσμα της άσκησης φυσικών ή συμβολικών πιέσεων από έναν ηγέτη ή μια ομάδα.
Μια όψη του φαινομένου της συμμόρφωσης είναι η συμπεριφορά που αναπτύσσεται στα μέλη της ομάδας και τα πρότυπα που δημιουργούνται. Τα πρότυπα προκύπτουν από την τάση που έχουν τα μέλη μιας ομάδας να δημιουργούν πρότυπα/κανόνες συμπεριφοράς και να συμμορφώνονται με αυτά. Ανάλογα με τους στόχους μιας ομάδας δημιουργούνται και τα αντίστοιχα πρότυπα που καθορίζουν την συμπεριφορά των μελών της ομάδας προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί. Συνήθως τα πρότυπα ή οι κανόνες αναπτύσσονται σε τομείς όπου τα μέλη μιας ομάδας βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να επηρεάσουν το ένα την συμπεριφορά του άλλου.
Η πίεση είναι ένα μηχανισμός που χρησιμοποιούν οι ομάδες για την επίτευξη της συμμόρφωσης των μελών της. Εφόσον τελικά επιτευχθεί η συμμόρφωση, αυτή συντελεί στο να βοηθήσει την ομάδα να πετύχει τους στόχους της μέσω της ομοιομορφίας των μελών, που τελικά πείθονται ότι αυτές οι διαδικασίες συνιστούν τον καταλληλότερο τρόπο συμπεριφοράς.
Όσον αφορά στην επίδραση που ασκεί μια ομάδα, αυτή απαρτίζεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
α/ Να είναι σταθερή και συνεκτική ώστε να προσκολλούνται σε αυτήν όσο το δυνατόν περισσότερα μέλη της και να συμμορφώνονται με τα πρότυπα συμπεριφοράς που αυτή προβάλλει.
β/ Τα μέλη που αποκλίνουν από την κοινά αποδεκτή συμπεριφορά μέσα στους κόλπους της ομάδας αλλάζουν συχνότερα την συμπεριφορά τους και συμμορφώνονται με τους κανόνες και τα πρότυπα που επικρατούν στην ομάδα.
γ/ Έστω και αν ένα άτομο έχει διαφορετικές απόψεις με την ομάδα, ακολουθεί ωστόσο τις αποφάσεις της και τις απόψεις της ακόμα και αν σε πολλές περιπτώσεις αυτές τυγχάνει να είναι λανθασμένες.
δ/ Η ομάδα επηρεάζει συχνά τα μέλη της επιδοκιμάζοντας (παρέχει υποστήριξη, σιγουριά, προστασία, ενθάρρυνση) ή αποδοκιμάζοντας τις συμπεριφορές τους (γελοιοποιεί, ντροπιάζει, απειλεί, τιμωρεί)

Η συμμόρφωση, όπως προαναφέρθηκε, αποτελεί μια όψη του φαινομένου της κοινωνικής επιρροής. Η πειραματική μελέτη της συμμόρφωσης έχει συνδεθεί με τις έρευνες του Asch (1951). Ο Asch θέλησε να εξετάσει σε τι έκταση οι κοινωνικές δυνάμεις μπορούν να αλλάξουν τις γνώμες των ανθρώπων. Στο πιο γνωστό του πείραμα, τα υποκείμενα νόμιζαν ότι είχαν να κάνουν με ένα απλό έργο οπτικής διάκρισης. Σε κάθε δοκιμή τους έδειχναν μια γραμμή πρότυπο και τρεις γραμμές σύγκρισης διαφορετικού μήκους. Τα υποκείμενα έπρεπε να πουν ποια από τις γραμμές σύγκρισης είχε το ίδιο μήκος με τη γραμμή πρότυπο. Στην ουσία μόνο το ένα υποκείμενο ήταν ανυποψίαστο και έδινε τις απαντήσεις του προτελευταίο. Τα υπόλοιπα ήταν πειραματικοί συνεργοί, γνώστες του πειράματος, που έδιναν ομόφωνες και προκαθορισμένες απαντήσεις. Στις 12 από τις 18 δοκιμές έδιναν λάθος απάντηση. Στα αποτελέσματα της πειραματικής συνθήκης βρέθηκε ότι τα υποκείμενα έδωσαν κατά 35% λάθος απάντηση. Μετά τη λήξη του πειράματος τα υποκείμενα μίλησαν για την εμπειρία τους. Στην πλειοψηφία τους είχαν βιώσει μια γνωστική σύγκρουση, δηλαδή αβεβαιότητα για το ποιος έδινε τη σωστή και ποιος την εσφαλμένη απάντηση και μια συναισθηματική σύγκρουση για το αν έπρεπε να πάνε κόντρα στην ομάδα ή να συμφωνήσουν με την εκτίμησή της που ήταν προφανώς εσφαλμένη.ε/ Όταν προκύπτουν ζητήματα παρέκκλισης των ατόμων της ομάδας από τις συμπεριφορές και τα πρότυπα που εκείνη επιβάλλει, τότε η ομάδα χρησιμοποιεί μηχανισμούς για να τους επαναφέρει στην τάξη και να διασφαλίσει την συνοχή της. Σε αυτές τις περιπτώσεις είτε συζητά με την μειονότητα που διαφωνεί προκειμένου να την επαναφέρει σε συμμόρφωση, είτε αποδοκιμάζει και υποβαθμίζει τους διαφωνούντες, είτε τους αποβάλλει από την ομάδα...

Είναι φανερό, τόσο από τους λόγους που πρόβαλαν τα υποκείμενα όσο και από την καθημερινή εμπειρία, ότι δυο είναι τα βασικά κίνητρα για τη συμμόρφωση: η επιθυμία των ανθρώπων να έχουν μια ακριβή άποψη για την πραγματικότητα και να συμπεριφέρονται σωστά, και η επιθυμία να ευχαριστήσουν τους άλλους ώστε να πετύχουν την κοινωνική αποδοχή και να αποφύγουν την απόρριψη.
Μέσω των ερευνών του Asch αλλά και άλλων επιστημόνων που μελέτησαν τη συμμόρφωση, έχουν εντοπιστεί διάφοροι παράγοντες που την επηρεάζουν : Οι ιδιωτικές απαντήσεις, η δυσκολία του έργου, το μέγεθος και η ομοφωνία της πλειοψηφίας κ.α.
Γνωρίζοντας θεωρίες που έχουν άμεση απήχηση στην καθημερινή μας ζωή, είτε επαγγελματική είτε προσωπική, θα ήταν πολύ χρήσιμο να παρατηρήσει κανείς στην καθημερινότητα του πώς επηρεάζεται από φαινόμενα όπως αυτά που περιγράφτηκαν παραπάνω και να «ψυχολογιοποιήσει» τη δική του συμπεριφορά.

Διζέ Σμαράγδα - Οργανωτική, Εργασιακή Ψυχολόγος

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2022 11:39