Παχυσαρκία. Το άγχος της παραλίας!

Κατηγορία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΥΓΕΙΑΣ

Καθώς το καλοκαίρι πλησιάζει όλο και περισσότερος κόσμος, και κυρίως γυναίκες, καταφεύγουν στα γυμναστήρια ή σε εξαντλητικές διαίτες express προκειμένου να χάσουν γρήγορα τα παραπανίσια κιλά τους και να βγούν στην παραλία. Τις περισσότερες φορές τα αποτελέσματα δεν είναι τα επιθυμιτά και η διάρκεια τους σύντομη, καθώς μετα από κάποιο διάστημα τα κιλά επανέρχονται. Τι είναι όμως η παχυσαρκία και που οφείλεται;

Στην χώρα μας ένας στους τέσσερις Έλληνες έχει παραπανίσια κιλά και η αναλογία αυτή αυξάνεται δραματικά. Πέρα του αισθητικού μέρους, τα προβλήματα υγείας που προκαλούνται είναι πολλά και σημαντικά όπως καρδιακές παθήσεις, υψηλή πίεση αίματος, διαβήτης τύπου 2 κ.α. Παχύσαρκό χαρακτηρίζεται το άτομο εκείνο το οποίο έχει αυξημένο βάρος σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20% από το κανονικό, σύμφωνα πάντα με το φύλο, την ηλικία και το ύψος του. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται με τον τύπο του δείκτη μάζας σώματος (BMI) που βασίζεται στο ύψος και το βάρος του ατόμου.

Η παχυσαρκία εμφανίζεται όλο και πιο συχνα και στα παιδιά. Σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα στην Ελλάδα 4 στα 10 παιδιά είναι παχύσαρκα τα οποία έχουν τουλάχιστον ένα γονέα παχύσαρκο ή υπέρβαρο. Για τα αποτελέσματα αυτά έχουν ενοχοποιηθεί κυρίως η υπερβολική κατανάλωση αναψυκτικών και κρέατος σε αντίθεση με μειωμένη λήψη φρούτων, όσπριων και λαχανικών, καθώς και συχνή κατανάλωση γευμάτων από ταχυφαγεία (fast food). Επιπλέον, πάνω από το 70% των παιδιών δεν τρώνε σχεδόν ποτέ με τους γονείς τους με αποτέλεσμα το φαγητό τους να μην ελέγχεται ούτε στην ποσότητα ούτε και στην ποιότητα του...

Τα αίτια της παχυσαρκίας διαφέρουν από άτομο σε άτομο και οι παράγοντες που συμβάλουν στην δημιουργία της μπορεί να είναι γενετικοί ή περιβαλλοντικοί. Κυρίως όμως είναι ψυχολογικοί. Το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων οδηγούνται σε υπερκατανάλωση φαγητού όταν βρίσκονται σε έντονες συναισθηματικές καταστάσεις όπως άγχος ή στεναχώρια. Άλλες καταστάσεις που οδηγούν σε ασυναίσθητη υπερφαγία σχετίζονται με την αίσθηση της ασφάλειας, την ματαίωση ή απόρριψη του ατόμου από κοντινά άτομα σημαντικά για το ίδιο, όπως επίσεις χρόνιες πυρηνικές πεποιθήσεις που συντηρούν την αρνητική εικόνα του ατόμου. Σκέψεις όπως “δεν αξίζω τίποτα”, “δεν είμαι όμορφη” ή “δεν θα πετύχω στη ζωή μου” δημιουργούν βαθιά αισθήματα ενοχής και μίσους με αποτέλεσμα το άτομο να χρησιμοποιεί το φαγητό ως μέσω αυτοτιμωρίας. Σε γενικές γραμμές, το φαγητό λειτουργεί σαν τρόπος διαχείρησης συναισθημάτων και μέσω του φαγητού το παχύσαρκο άτομο εκφράζει τη συναισθηματική του κατάσταση. Στην αρχή μπορεί το φαγητό να καταπραύνει τα άγχη και την όποια δυσφορία, αλλά σε δεύτερο στάδιο του δημιουργεί περισσότερα. Το άτομο νιώθει ενοχικά, παρουσιάζει χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα θέλω του και τις επιθυμίες του. Σαν αποτέλεσμα, δημιουργείται ένας αρνητικός φαύλος κύκλος όπου το φαγητό ξεκινάει σαν διέξοδος, αλλά αντί για τη λύση γίνεται η αιτία του προβλήματος.

Όλοι αυτοί οι ασυνείδητοι λόγοι που οδηγούν το άτομο στην υπερφαγία είναι τόσο ισχυροί που υπερισχύουν της συνειδητής προσπάθειας του ατόμου να χάσει βάρος και να ελέγξει το φαγητό του. Η ματαίωση της προσπάθειας να ελέγξει το βάρος του, καθώς και η απόκλιση ανάμεσα στην επιθυμητή και την ρεαλιστική εικόνα σώματος δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα και σκέψεις. Το άτομο απογοητεύεται, αποθαρρύνεται και σταματάει να προσπαθεί. Διαιτολόγοι και διατροφολόγοι μπορούν να βοηθήσουν το παχύσαρκο άτομο να έλεγξει το βάρος του και να τροποοιήσει τη διατροφή του ακολουθόντας εξατομικευμένα προγράμματα. Επιπλέον, η ψυχολογική στήριξη είναι απαραίτητη τόσο στην απώλεια βάρους όσο και στην επίλυση προβημάτων που σχετίζονται με την υπερφαγία. Μέσω της ψυχοθεραπείας το άτομο εμβαθύνει στους λόγους και τις αιτίες που το οδήγησαν στην παχυσαρκία, ενισχύει την αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση του, μαθαίνει πως να χειρίζεται προσωπικούς στόχους και συναισθηματικές καταστάσεις, και τέλος δημιουργεί μια πιο θετική εικόνα του εαυτού του. Στο σύνολο, λαμβάνει στήριξη και ενθάρρυνση κατά τη διάρκεια της προσπάθειας του και μαθαίνει πώς να διατηρεί το επιθυμητό βάρος, χωρίς να ξαναβάλει τα κιλά που έχασε, υιοθετώντας νέες διατροφικές συνήθειες.

 

Κατσαούνη Μαρία, BSc (Hons) – MSc Ψυχολόγος Υγείας

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 05 Μαΐου 2011 06:14