Το να είσαι γονιός είναι "σκληρή" δουλειά.Θέλει καθημερινή προσπάθεια για να μπορέσεις να : κρατήσεις σωστή επαφή με το παιδί, να το διαπαιδαγωγήσεις σωστά, να αναπτύξεις την κρίση του, να διαμορφώσεις τον χαρακτήρα του και παράλληλα να διατηρήσεις ο ίδιος σε καλό επίπεδο την λειτουργικότητά σου ως άτομο τόσο έργασιακά όσο και προσωπικά.Κι όλα αυτά καλείσαι να τα κάνεις ταυτόχρονα. Για να γίνουμε γονείς δεν εκπαιδευόμαστε....

 

Μαθαίνουμε στα παιδιά μας να μην λένε ψέματα, τους διδάσκουμε και ηθικολογούμε πως είναι λάθος και πως δεν πρέπει να το κάνουν. Παρόλα αυτά πρώτοι εμείς καθημερινά λέμε ψέματα, μικρά ή μεγάλα, τις περισσότερες φορές τα γνωστά λευκά ψέματα. Τα περισσότερα όμως ψέματα που λέμε έχει φανεί από μελέτες πως τα λέμε στα ίδια μας τα παιδιά.

Σε μια νέα έρευνα που έγινε στο εξωτερικό φάνηκε πως η πλειοψηφία των γονέων λένε ψέματα στα παιδιά τους κυρίως για να ελέγξουν την συμπεριφορά τους. Στην συγκεκριμένη έρευνα πήραν μέρος 114 γονείς από την Αμερική και 85 από την Κίνα, στους οποίους δόθηκε μια λίστα με 16 κοινά ψέματα σε 4 κατηγορίες. Οι κατηγορίες αυτές εμπεριείχαν ψέματα τα οποία λέμε συνήθως για να επηρεάσουμε τις διατροφικές συνήθειες και συμπεριφορές του παιδιού, π.χ.  πρέπει να φας όλο το φαγητό σου για να μην σε κυνηγάν τα σκυλιά, ψέματα που στόχο έχουν να κάνουν το παιδί να κάτσει ήσυχό ή να ακολουθήσει τον γονέα π.χ. αν δεν έρθεις τώρα μαζί μου θα σε αφήσω εδώ, ψέματα που στόχο έχουν να ελέγξουν την προβληματική συμπεριφορά του παιδιού, π.χ. αν δεν συμμορφωθείς θα καλέσω την αστυνομία και τέλος ψέματα που σχετίζονται με τα χρήματα και τις αγορές π.χ. η μαμά δεν πήρε μαζί της χρήματα, θα στο πάρω μια άλλη φορά.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 84% των Αμερικάνων και το 98% των Κινέζων γονέων παραδέχτηκαν πως έχουν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον ένα από τα 16 ψέματα ώστε να ελέγξουν την συμπεριφορά των παιδιών τους. Η πλειοψηφία δε δήλωσε πως έχει πει ψέματα που αφορούν 3 από τις 4 κατηγορίες με σκοπό να κάνουν το παιδί τους να συμπεριφερθεί πιο όμορφα και σωστά. Το μεγαλύτερο σε συχνότητα ψέμα που λένε οι γονείς φάνηκε να είναι η απειλή « θα σε αφήσω μονό/η και θα φύγω/ δεν θα σε πάρω μαζί μου» -το οποίο συγκαταλέγεται στην ψυχολογική βία και συναισθηματικής μορφής κακοποίηση, καθώς αφορά το κομμάτι της εγκατάλειψης και καλλιεργεί στο παιδί αυτόν τον φόβο. Οι περισσότεροι γονείς δήλωσαν πως προκαλώντας αυτό το άγχος στο παιδί το κάνουν να συμπεριφέρεται όπως πρέπει και να μην είναι ατίθασο.

Άλλα ψέματα τα οποία είναι πολύ κοινά είναι αυτά που σχετίζονται με φανταστικούς χαρακτήρες π.χ. νεράιδες των δοντιών, νεράιδες της νύχτας κτλ, με σκοπό να κάνουν το παιδί να αισθανθεί καλύτερα και να εμπλακεί ευχάριστα σε κάποιες δραστηριότητες. Πόσο λειτουργικό είναι λοιπόν το να λέμε ψέματα στα παιδιά μας και πόσο κακό μπορεί να προκαλέσει το κάθε ψέμα μας στο παιδί και στην σχέση μας μαζί του; Αυτοί είναι κάποιοι παράγοντες τους οποίους θα πρέπει να αναλογιστούμε καλά προτού επιλέξουμε να του πούμε κάποιο ψέμα.

Κατσαούνη Μαρία- Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

 

Όλοι θυμόμαστε τα παιδικά πάρτι κυρίως αυτά των δικών μας γενεθλίων. Είναι μια ευχάριστη ανάμνηση που όλοι αναπολούν θετικά. Γιατί όμως;; Είναι η τούρτα; Τα δώρα; Τι είναι αυτό που κάνει τα γενέθλια πάρτι τόσο σημαντικά για τα παιδιά;
Τα παιδιά περιμένουν πως κα πως να έρθουν τα γενέθλια τους. Περιμένουν ανυπόμονα και τα υποδέχονται με μεγάλο ενθουσιασμό. Το πάρτι είναι σημαντικό γεγονός και γι’ αυτό η οργάνωση του γίνεται μέρες νωρίτερα. Το παιδί επιλέγει ποιους φίλους θα καλέσει, τι θέμα θα έχει η τούρτα του, πως θα στολίσει τον χώρο κτλ. Ιδιαίτερη προσμονή και ενθουσιασμό έχει και για τα δώρα που θα λάβει!
Το πάρτι δεν είναι απλά ένα γεγονός με χρώματα, κορδέλες, καπελάκια και κεράκια. Είναι κάτι πολύ περισσότερο για το παιδί. Ο εορτασμός των γενεθλίων του υποδηλώνει την σημαντικότητα του παιδιού στην οικογένεια και στο φιλικό περιβάλλον. Γιορτάζουμε τον ερχομό του παιδιού στον κόσμο κάτι που κάνει τα παιδιά ιδιαίτερα ευτυχισμένα καθώς το γεγονός αυτό συμβάλει στην θετική αυτοεικόνα του παιδιού, το χτίσιμο της αυτοεκτίμησης του, το οποίο στην παιδική ηλικία καθορίζεται κυρίως από την αποδοχή, την αγάπη και την εκτίμηση που λαμβάνει από τους γύρω. Ο εορτασμός των γενεθλίων έρχεται να εμπλουτίσει την ζωή του παιδιού με θετικές αναμνήσεις και εικόνες, θετικά στοιχεία για τον εαυτό του και γι’ αυτό δεν θα πρέπει να τα παραμελούμε ή να αγνοούμε αυτό το σημαντικό γεγονός.... 

 

Ακούμε πολλές φορές γονείς να λένε ότι έχουν πεισματάρικο παιδί…απαιτητικό...δύσκολο παιδί…¨ ήταν έτσι από τότε που γεννήθηκε¨ ή ¨είναι στον χαρακτήρα του...¨ Είναι όμως έτσι; Τι πραγματικά συμβαίνει με το πείσμα των παιδιών, τι κρύβεται από πίσω και πως μπορούμε να χειριστούμε ένα πεισματάρικο παιδί;
Τα παιδιά είναι ο καθρέπτης των γονέων έλεγαν παλαιότερα. Η συμπεριφορά του παιδιού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την συμπεριφορά του γονέα και τις αντιδράσεις του. Στην κάθε αρνητική συμπεριφορά του παιδιού θα πρέπει ο γονέας να αναζητήσει το δικό του μερίδιο ευθύνης, το δικό του σφάλμα, τις δικές του αδυναμίες. Η συμπεριφορά του παιδιού είναι απόρροια της ανατροφής του, της ανατροφής που έχει λάβει από τους γονείς του, και η ανατροφή δεν είναι μονόπλευρη διαδικασία ούτε είναι εύκολη. Μέσα από τις δυσκολίες και της διάδραση της σχέσης παιδιού γονέα, έρχεται η εξέλιξη, η ανάπτυξη και η βελτίωση. Δεν μαθαίνει μόνο το παιδί αλλά και ο γονέας. Επιπλέον, του δίνεται η ευκαιρία να αναγνωρίσει και να υπερνικήσει τις αδυναμίες και τις ελλείψεις του.
Σύμφωνα με τους αναπτυξιολόγους, το παιδικό πείσμα είναι μέρος της ανάπτυξης του παιδιού και συναντάται κυρίως κατά το τρίτο με τέταρτο έτος της ηλικίας του. Σε αυτή την φάση το παιδί δοκιμάζει τα όρια του, τα όρια του γονέα, την αυτονομία του, διερευνά το ‘εγώ’ του. Τι γίνεται όμως όταν το πείσμα παραμένει και εντείνεται; Πότε γίνεται ελαττωματική αυτή η συμπεριφορά; Πίσω από το πείσμα του παιδιού κρύβεται μια προβληματική και δυσλειτουργική κατάσταση. Το πείσμα κρύβει αβεβαιότητα, αδυναμία και πολλές φορές φόβο. Αυταρχικοί και απαιτητικοί γονείς οι οποίοι προσπαθούν να επιβληθούν στο παιδί τους με φωνές και θυμό έρχονται πιο συχνά αντιμέτωποι με τέτοιες συμπεριφορές καθώς ξεσπά ένας αγώνας ανάμεσα στο παιδί και στον γονέα. Το πείσμα του παιδιού είναι η άμυνα του, είναι το ¨όπλο¨ του όταν αισθάνεται ότι απειλείται. Πολλές φορές παίρνει και μορφή εκδίκησης. Έτσι το μεσημεριανό γεύμα γίνεται αγώνας, το ντύσιμο, το διάβασμα ή το μάζεμα των παιχνιδιών καταλήγει σε φασαριά. Φασαρία σε καθημερινή βάση με αποτέλεσμα ο γονέας να μην έχει άλλες αντοχές και το παιδί να μην θέλει να συνεργαστεί.
Αυτό που πρέπει να κάνει ο κάθε γονέας είναι να δει με ψυχραιμία το δικό του σφάλμα. Μήπως έχει πληγώσει τον αυτοσεβασμό και την αυτοεκτίμηση του παιδιού του; Μήπως το παιδί αισθάνεται παραμελημένο; Μήπως αισθάνεται ότι δεν ακούγεται; Μήπως έχει χάσει την εμπιστοσύνη του στους γονείς; Πολλές φορές οι γονείς πέφτουν σε τέτοια σφάλματα εν αγνοία τους, όχι ηθελημένα. Η κατανόηση και η καλή επικοινωνία με το παιδί αφοπλίζει τέτοιες πεισματικές συμπεριφορές. Είναι σημαντικό ο γονέας να συζητάει με το παιδί. Να κατεβαίνει στο ύψος του, να του δείχνει κατανόηση λέγοντας π.χ. «καταλαβαίνω ότι αισθάνεσαι θυμωμένος...». Είναι προτιμότερο να πούμε «Έλα να κάνουμε το τάδε..» παρά να δώσουμε εντολή «κάνε αυτό!». Με παρότρυνση και προτροπή θα δούμε ότι και το παιδί θα είναι πιο συνεργάσιμο. Βασικό κομμάτι είναι να διδάξουμε στο παιδί πως οι συμπεριφορές του έχουν συνέπειες και αντίκτυπο, όπως όλων μας. Έτσι θα αυξηθεί και η υπευθυνότητα του. Αντί να φωνάζουμε, εκφράζουμε με ηρεμία το συναίσθημα μας και δείχνουμε την απογοήτευση μας όταν η συμπεριφορά του π.χ. ¨αυτό που έκανες δεν μου άρεσε, δεν ήταν ωραία συμπεριφορά, είμαι απογοητευμένη κτλ¨. Επίσης, δεν χαρακτηρίζουμε το παιδί αλλά πάντα την πράξη και την συμπεριφορά του. Του δίνουμε εναλλακτική και του εξηγούμε ήρεμα για ποιο λόγο ή συμπεριφορά του δεν είναι αποδεκτή. Το «θα κάνεις έτσι επειδή το λέω εγώ» ή « διότι έτσι πρέπει να γίνει!» δεν φέρνουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Τέλος δώστε του την ευκαιρία να σας μιλήσει, να σας εξηγήσει γιατί φέρεται έτσι. Με αυτό τον τρόπο το παιδί αισθάνεται ότι μπορεί να εισακουστεί και ότι ο γονέας λαμβάνει την γνώμη του παιδιού υπόψην.

Μαρία Κατσαούνη- Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

 

Τελευταιά όλο και συχνότερα ακούμε στις ειδήσεις για έντονες πράξεις εκδήλωσης βίας απο παιδιά , συχνά προς άλλα παιδιά ή και μαζεμένο πλήθος ενηλίκων, και μάλιστα σε ακραίο βαθμό που φτάνει τον μαζικό πυροβολισμό.Τί είναι ουσιαστικά η εκδήλωση μιας βίαιης συμπεριφοράς απο έναν ανήλικο; και γιατί το φαινόμενο συνεχώς αυξάνεται;
Η εκδήλωση βίας είναι ουσιαστικά η εκδήλωση έντονου συναισθήματος με λάθος τρόπο.Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η επιθετική συμπεριφορά "μαθαίνεται" απο πολύ νωρίς στο παιδί συχνά μέσα απο πολλές διόδους με κυρίαρχη την οικογενειακή συμπεριφορά, είτε με άμεση βία προς το παιδί είτε με έμμεση μέσω σκηνών βίας στα οποία είναι παρών (πχ κακοποίηση μητέρας απο τον πατέρα), αλλά και με εξωτερικά ερεθίσματα όπως τα computer games και η τηλεόραση.
Για αυτό και οι γονείς παίζουν πρωταρχικό ρόλο στην μείωση της βίας στο παιδί και είναι αυτοί που πρωταρχικά μπορούν και πρέπει να του δείξουν ότι μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματά του χωρίς χρήση επιθετικής συμπεριφοράς.Για να το κάνουν αυτό θα πρέπει να κατανοήσουν αρχικά οτι κάθε παιδί έχει μέγιστη ανάγκη : ασφαλούς περιβάλλοντος σπιτιού και ισχυρού δεσμού αγάπης με τους γονείς , ώστε να αναπτύξουν καταρχήν ένα αίσθημα εμπιστοσύνης δυνατό. Αυτό που θα σηματοδοτήσει αυτό το αίσθημα αγάπης κι εμπιστοσύνης είναι η συνεπής προσοχή και φροντίδα για το παιδί.Κι όταν λέμε συνεπής δεν εννοούμε την ενασχόληση όλη την ώρα αλλά την αποκλειστική ενασχόληση όταν αυτό γίνεται.Στις εκτός σπιτιού δραστηριότητες επιβάλλεται η εποπτεία αλλά όχι η "κρυφή παρακολούθηση". Αν αναπτυχθεί η εμπιστοσύνη η ανάγκη της εποπτείας συνεχώς θα μειώνεται.
Τα παιδιά μαθαίνουν απο το παράδειγμα...

 

Το ιδιαίτερα ανησυχητικό αυτό φαινόμενο φαίνεται να έχει αυξανόμενους ρυθμούς ανά την Ευρώπη. Παιδιά κυρίως στην εφηβεία βάζουν τέλος στην ζωή τους όλο και πιο συχνά χωρίς δυστυχώς οι γονείς τους να έχουν την παραμικρή ιδέα πως κάτι τρέχει με το παιδί τους. Ένα ψυχικά υγιές παιδί δεν αποφασίζει ξαφνικά να βάλει τέλος στην ζωή του χωρίς λόγο.
Πολλά είναι τα περιστατικά εκείνα όπου το παιδί ή ο έφηβος έπασχε από κατάθλιψη όταν αποφάσισε να προβεί σε αυτή την πράξη. Αυτό όμως δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Πολλά από τα παιδιά που τερμάτισαν την ζωή τους ήταν παιδιά δίχως ιστορικό καταθλιπτικής διαταραχής ή επεισοδίου, παιδιά τα οποία ήταν σε καλό λειτουργικό επίπεδο, φίλους κτλ. Τι μπορεί λοιπόν να οδήγησε τα παιδιά αυτά σε αυτή την πράξη;

 

Η λεκτική κακοποίηση είναι μια αρκετά παραμελημένη έννοια της παιδικής κακοποίησης καθώς η περισσότερη έμφαση δίνεται σε άλλες μορφές κακοποίησης όπως η σωματική, των οποίων τα αποτελέσματα είναι πιο εμφανή. Η λεκτική κακοποίηση αναφέρεται σε μια μορφή βίας η οποία έχει επιπτώσεις κυρίως στο συναισθηματικό κομμάτι του ψυχισμού του παιδιού.

Μορφές λεκτικής βίας θεωρούνται οι βρισιές, οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί του τύπου ¨Είσαι άχρηστος/χαζός¨ κτλ, οι φωνές, οι απειλές που είτε έχουν στόχο να τρομοκρατήσουν το παιδί π.χ. ¨θα σε πιάσω στα χέρια μου…¨, είτε να του δημιουργήσουν ενοχικά συναισθήματα π.χ. ¨θα με πεθάνεις¨, είτε ακόμα απειλές εγκατάλειψης που σκοπό έχουν να εκφοβίσουν το παιδί όπως ¨θα σε αφήσω και θα φύγω¨. Οι προσβολές και οι χαρακτηρισμοί με σκοπό την ταπείνωση του παιδιού είναι μια άλλη μορφή λεκτικής κακοποίησης από τις πολλές που υπάρχουν.

Οι επιπτώσεις στον ψυχισμό του παιδιού είναι μεγάλες. Κάποιες από αυτές είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η απόσυρση, η έλλειψη εμπιστοσύνης και κοινωνικών δεξιοτήτων, η επιθετικότητα και η παραβατική συμπεριφορά, και πολλά άλλα,  με κεντρικό άξονα σε όλα αυτά την έλλειψη ικανότητας να λάβουν και να εκφράσουν την αγάπη.Τα παιδιά τα οποία έχουν κακοποιηθεί λεκτικά κατ’ εξακολούθησην από τους γονείς τους , μεγαλώνοντας έχουν την τάση να υιοθετούν κι αυτά την ίδια μορφή συμπεριφοράς δημιουργώντας έτσι έναν φαύλο κύκλο στο φαινόμενο αυτό.

Τα παιδιά που δεν έχουν λάβει αγάπη μη γνωρίζοντας  πώς να διαχειριστούν κάτι τέτοιο, δυσκολεύονται και αυτά με την σειρά τους στο να εκφράσουν και αντίστοιχα να δώσουν αγάπη στα δικά τους παιδιά.Πολλές φορές το άγχος, το στρες και τα χαμηλά επίπεδα αντοχής των γονέων τους οδηγούν σε ξεσπάσματα θυμού προς το παιδί , τα οποία συμπεριλαμβάνουν διάφορες μορφές λεκτικής κακοποίησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις καλό είναι όταν ο γονέας αναγνωρίζει και αντιλαμβάνεται πως αντιμετωπίζει δυσκολίες, να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό, ο οποίος θα του δώσει την σωστή καθοδήγηση ώστε να αποφευχθούν τέτοιου είδους αρνητικές συμπεριφορές. Αντ’ αυτού θα υιοθετηθεί μια υγιή και ισορροπημένη στάση προς το παιδί, η οποία θα οδηγήσει σε μια καλή και λειτουργική σχέση παιδιού-γονέα.

Μαρία Κατσαούνη- Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

 

Στην ελληνική κοινωνία ο παππούς και η γιαγιά ήταν ανέκαθεν αναπόσπαστο κομμάτι του οικογενειακού πλαισίου. Κατά το παρελθόν το σύνηθες φαινόμενο ήταν σε ένα σπίτι να διαμένουν τρεις γενιές. Συνεπώς ο ρόλος του παππού και της γιαγιάς στο μεγάλωμα του παιδιού ήταν ιδιαίτερα σημαντικός. Ακόμα όμως και στις μέρες μας όπου τα παιδιά απομακρύνονται από την οικογενειακή τους εστία για να δημιουργήσουν την δική τους οικογένεια, ο ρόλος των παππούδων είναι καίριος.
Πολλές γιαγιάδες φροντίζουν τα εγγόνια τους ώστε να μπορέσουν οι μητέρες να εργαστούν ή ακόμα και να πάρουν ένα διάλλειμα από τον εξοντωτικό ρόλο της μητρότητας και συνεχής φροντίδας των παιδιών. Πόσες παγίδες μπορεί να κρύβει αυτή η σχέση και πως μπορούν να κρατηθούν οι ισορροπίες;
Σίγουρα για τα παιδιά είναι μια σχέση αγάπης και στοργής, η οποία έχει θετικές επιπτώσεις στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Τα παιδιά βλέπουν τους παππούδες σαν δεύτερη οικογένεια, σαν δεύτερους ¨γονείς¨ κατά μια έννοια. Τους παρέχουν ασφάλεια και προστασία κάτι καθοριστικό για την ψυχική τους ισορροπία όταν τα παιδιά καλούνται να βγουν από τον μικρόκοσμο και το πλαίσιο της οικογένειας και να εκτεθούν σε άλλες κοινωνικές ομάδες και σε άγνωστο ως τότε περιβάλλον όπως το σχολείο. Τα παιδιά πρέπει να περνάνε χρόνο με τους παππούδες και τις γιαγιάδες και να λαμβάνουν το ενδιαφέρον και την αγάπη τους.
Τα προβλήματα αρχίζουν όταν οι παππούδες έρχονται να αναμιχτούν και να παρέμβουν με τον δικό τους τρόπο στο μεγάλωμα του παιδιού και δεν υπάρχουν σαφή όρια. Ο ρόλος τους θα πρέπει να είναι καθαρά βοηθητικός και υποστηρικτικός. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να παίρνουν αυθαίρετα αποφάσεις για τον μεγάλωμα του παιδιού και να ακυρώνουν με αυτό τον τρόπο τον γονέα στα μάτια του παιδιού. Πολλοί παππούδες θεωρούν ότι οι γονείς δεν έχουν αρκετές γνώσεις ως προς το μεγάλωμα του παιδιού και έρχονται να παρέμβουν ακυρώνοντας έτσι τους γονείς. Ακόμα κι αν αυτό είναι αλήθεια οι παππούδες θα πρέπει να συζητάνε με τους γονείς προτού λειτουργήσουν με τον οποιοδήποτε τρόπο. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει οι παππούδες να κάνουν υποδείξεις ή ακόμα χειρότερα παρατηρήσεις στους γονείς κυρίως μπροστά στο παιδί. Όπως π.χ. « Έλα, μην το μαλώνεις το παιδί» ή  «αστό, δεν πειράζει» σε περιστάσεις που οι γονείς προσπαθούν να βάλουν όρια στο παιδί τους.
Υπεύθυνοι για το μεγάλωμα του παιδιού είναι οι γονείς. Έτσι λοιπόν οι παππούδες θα πρέπει να συμμορφωθούν στο πρόγραμμα των γονέων και να μην κάνουν τα δικά τους… Εάν οι γονείς θέλουν το παιδί τους να μην τρώει σοκολάτες, ή να πηγαίνει για ύπνο σε συγκεκριμένη ώρα, οι παππούδες θα πρέπει να μείνουν πιστοί σε αυτές τις οδηγίες και να μην πηγαίνουν κόντρα σαμποτάροντας έτσι τις προσπάθειες των γονέων για την ανατροφή του παιδιού, ακόμα κι αν αυτό γίνεται για την ικανοποίηση του. Οι παππούδες θα πρέπει να είναι αντικειμενικοί και να μην παραφέρονται από τα συναισθήματα τους και την υπερβολική αγάπη τους προς το εγγόνι.
Είναι σημαντικό το παιδί να βλέπει κοινή γραμμή από γονείς και παππούδες και να παίρνει ξεκάθαρα μηνύματα.  Να μην αισθάνεται ότι οι παππούδες αποδυναμώνουν το ρόλο του γονέα αλλά να τους είναι ξεκάθαρο πως οι γονείς έχουν το βασικό ρόλο. Επιπλέον, τα παιδιά είναι ιδιαίτερα εύστροφα και ακόμα και σε μικρή ηλικία μπορούν να εντοπίσουν τις αδυναμίες του παππού και της γιαγιάς και να τις εκμεταλλευτούν με τον γλυκό τους τρόπο. Κάτι τέτοιο μπορεί να φέρει δυσκολίες όταν θα κληθούν να οριοθετήσουν την συμπεριφορά του παιδιού.


Κατσαούνη Μαρία- Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

Πόσο καλή επικοινωνία έχουμε με τα παιδιά μας; Οι περισσότεροι γονείς σε αυτή την ερώτηση απαντούν λέγοντας « Έχουμε πολύ καλή επικοινωνία με το παιδί» «Μιλάμε συνέχεια». Είναι όμως αυτή η επικοινωνία ουσιαστική; Κατανοούμε το παιδί μας και το πρόβλημα του; Τι μηνύματα λαμβάνει το παιδί από την στάση μας; Πως ερμηνεύει αυτά που λέμε;

Η καλή επικοινωνία με το παιδί μας προάγει την ψυχική του ανάπτυξη και ευνοεί τον αμοιβαίο σεβασμό, την διαχείριση συναισθημάτων και την αυτοεκτίμηση του. Πολλές φορές πάνω στην κουβέντα οι γονείς δεν καταλαβαίνουν πως ηθικολογούν, καθοδηγούν, κακοχαρακτηρίζουν ή ακόμα και ματαιώνουν το παιδί με αυτά που λένε, στην προσπάθεια τους να εξομαλύνουν μια κατάσταση. Φράσεις που παραπέμπουν στα παραπάνω είναι για παράδειγμα «Ωχ, πάλι με αυτό ασχολείσαι;», «τα καλά παιδιά δεν το κάνουν αυτό»  ή «Είσαι τεμπέλης!».

Σημαντικό και αρχικό μέλημα των γονέων είναι να δώσουμε στο παιδί μας να καταλάβει ότι σεβόμαστε την άποψη και τα συναισθήματα του ακόμα και αν διαφωνούμε. Ότι το ακούμε με προσοχή και δεν το ακυρώνουμε. Με άλλα λόγια ότι είμαστε διαθέσιμοι.  Για να συμβεί αυτό πρέπει πρώτα ο γονέας να μάθει να ¨ακούει¨. Δίνουμε χρόνο στο παιδί να εκφράσει τις σκέψεις και τα συναισθήματα του ακούγοντας με προσοχή και χωρίς να το διακόπτουμε. Σε αυτή τη διαδικασία η βλεμματική επαφή με το παιδί είναι ιδιαίτερα σημαντική. Εάν το παιδί μας μιλάει κι εμείς κάνουμε δουλειές τότε θα το εκλάβει ως αδιαφορία από μέρους μας. Το παιδί πρέπει  να αισθανθεί πως το κατανοούμε και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη μας τους προβληματισμούς του όσο ασήμαντοι κι αν μας φαίνονται. Για το παιδί μας είναι σημαντικοί.

Κάνοντας στο παιδί ανοιχτές ερωτήσεις μπορούμε να το παρακινήσουμε να μας εκφράσει ακόμα περισσότερα και να μάθουμε περισσότερες λεπτομέρειες για το τι αισθάνεται. Αυτή η διαδικασία φέρνει τα παιδί πιο κοντά στον γονέα και ενισχύεται το δέσιμο μεταξύ τους. Οι ανοιχτές ερωτήσεις ξεκινάνε με «τι.., πώς, γιατί» ή «θα ήθελες να μου πεις…;»

Βασικό κομμάτι της ενεργητικής ακρόασης είναι η αναγνώριση του συναισθήματος του παιδιού...

Ο όρος bullying άρχισε να γίνεται πιο έντονος και να τον συναντάμε πιο συχνά τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο όμως προϋπήρχε και σε πολύ παλαιότερες κοινωνίες. Καθώς όμως η επιθετικότητα και η βία αυξάνονται στις μέρες μας, αναλόγως αυξάνονται και τα κρούσματα αυτού του φαινομένου, το οποίο άρχισε να γίνετε περισσότερο αντιληπτό από γονείς, δασκάλους και επιστήμονες, με αποτέλεσμα να έχουν αυξηθεί οι μελέτες πάνω στο φαινόμενο αυτό.

Με τον όρο bullying αναφερόμαστε σε οποιαδήποτε μορφή παρατεταμένης βίας, είτε είναι σωματική, ψυχολογική, λεκτική ή ακόμα και σεξουαλική. Συναντάται στα σχολεία αλλά και έξω από αυτά. Επιπλέον το cyberbullying είναι μια μορφή εκφοβισμού ή οποία παρατηρείται διαδικτυακά. Ο βανδαλισμός είναι επίσης μια μορφή bullying. Στόχος είναι ο εκφοβισμός ή ο κοινωνικός αποκλεισμός ενός παιδιού. Παρακάτω ακολουθούν κάποιες μορφές εκφοβισμού:

· Κλοπή

· Υβριστικές εκφράσεις

· Απειλές

· Εκβιασμός

· Ζημιές στην περιουσία του άλλου παιδιού

· Σωματική βία

· Εκβιαστικά τηλεφωνήματα

· Διάδοση αρνητικών φημών

Αποτέλεσμα της συμπεριφοράς αυτής είναι ο αποδέκτης να αισθάνεται ανασφαλής, δυστυχία, τρόμο και να απομονώνεται. Πολλές φορές κατηγορεί το εαυτό του για αυτό που του συμβαίνει και δεν μιλάει σε κανέναν για τα περιστατικά βίας που βιώνει. Σε αρκετές περιπτώσεις το παιδί αναπτύσσει σχολική φοβία, η οποία εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους όπως άρνηση του παιδιού να θέλει να πάει σχολείο, εμφάνιση σωματικών συμπτωμάτων όπως πόνος στην κοιλιά όταν έρχεται η ώρα να πάει σχολείο, παρατεταμένο άγχος, έντονη ανησυχία, νευρικότητα κ.α.

Οι θύτες

Ο εκφοβισμός ασκείται συνήθως από μια ομάδα «ισχυρών» παιδιών προς ένα πιο αδύναμο παιδί. Οι λόγοι για τους οποίους ένα παιδί γίνεται θύτης ποικίλουν. Είτε για να γίνει δημοφιλές, είτε για να φανεί ισχυρό, να λάβει τον θαυμασμό, να θρέψει τον εγωισμό του κ.α. Κύριος στόχος είναι να έχουν τον έλεγχο. Πολλές φορές τα παιδιά αυτά έχουν δεχτεί εκφοβισμό στο παρελθόν, ή είναι κάτι το οποίο βιώνουν καθημερινά στην οικογένεια τους με αποτέλεσμα να έχουν υιοθετήσει αυτή τη συμπεριφορά...