Θα μπορούσε η τεχνητή νοημοσύνη στο μέλλον να αντικαταστήσει τον Ψυχολόγο και να αλλάξει την μορφή της Ψυχοθεραπείας όπως την ξέρουμε σήμερα;

Η ψυχοθεραπεία δεν θεραπεύει. Οδηγεί στην θεραπεία. Κι αυτό είναι το πρώτο και κυριότερο που πρέπει να μεταδώσουμε σε κάθε άνθρωπο που εισέρχεται στο γραφείο του Ψυχολόγου , με όποιο αίτημα κι αν έχει. Αυτό είναι που θα τον οδηγήσει στην ενεργητική εκείνη στάση , η οποία είναι απαραίτητη για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Αν μείνει με την πίστη ότι η ψυχοθεραπεία θεραπεύει , θα μείνει παθητικός, απαιτητικός και τελικά αναποτελεσματικός για τον ίδιο του τον εαυτό. Η ψυχοθεραπεία δημιουργεί στον ασθενή εκείνο το περιβάλλον σταθερότητας κι εναλλακτικής οπτικής, το οποίο θα ανοίξει την σκέψη της λειτουργικότητάς του για να οδηγηθεί ο ίδιος στην θεραπεία του εαυτού του.

Πάρα πολλές έρευνες έχουν δείξει εδώ και τρεις τουλάχιστον δεκαετίες ότι πολύ σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται από τους ανθρώπους χωρίς να έχουν επαρκή στοιχεία ή πληροφορίες για τον συνομιλητή τους, αλλά βάσει των συμπερασμάτων εντύπωσης που αποκομίζουν από την όποια πρώτη επαφή τους. Αυτό είναι κάτι που έχουν εκμεταλλευθεί κατάλληλα, χρόνια τώρα τομείς πωλήσεων, ασφαλειών και πολιτικής.

Το καλοκαίρι έφτασε και οι περισσότεροι έχουν ήδη κανονίσει τις διακοπές τους. Ποιες μέρες θα πάρουν άδεια, πού θα πάνε, πόσες μέρες κτλ. Ποιες διακοπές θεωρούνται όμως ¨καλές¨..; Κάποιοι αξιολογούν τις καλές διακοπές σύμφωνα με το πόσο πολύ χαλάρωσαν και ξεκουράστηκαν. Κάποιοι άλλοι θεωρούν καλές τις διακοπές με αυξημένη ενέργεια και ποικίλες δραστηριότητες. Άλλοι πάλι κρίνουν τις καλές διακοπές από την χρονική τους διάρκεια, την παρέα ή ακόμα και τον καιρό. Όποια και να είναι η περίπτωση το σίγουρο είναι πως οι διακοπές δεν είναι πλέον πολυτέλεια, αλλά ανάγκη!

Στις μέρες μας όπου το άγχος και οι ρυθμοί της καθημερινότητας μας είναι αυξημένοι, οι διακοπές και οι μικρές αποδράσεις μπορούν να μας δώσουν μια ανάσα ξεκούρασης, η όποια έχει πολύ ευεργετικές επιπτώσεις και στην μετέπειτα ζωή μας. Σύμφωνα με έρευνες που έγιναν σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού φάνηκε πως τα άτομα που φροντίζουν να πηγαίνουν διακοπές, αντιμετωπίζουν λιγότερα προβλήματα υγείας. Ακόμα καλύτερα αποτελέσματα φαίνεται να έχουν οι διακοπές στο εξωτερικό. Σύμφωνα με την έρευνα, οι μαθητές οι οποίοι ταξιδεύουν στο εξωτερικό αποδίδουν καλύτερα σε εκπαιδευτικό επίπεδο και είναι πιο δημιουργικοί. Οι δε εργαζόμενοι αποδίδουν καλύτερα στην εργασία τους, είναι πιο παραγωγικοί και έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής. Επιπλέον, εφόσον οι διακοπές βοηθάνε να ξεχάσουμε τα προβλήματα μας και να μειώσουμε τα επίπεδα του άγχους, θετικές επιπτώσεις υπάρχουν και στον τομές της υγείας (καρδιακά προβλήματα, πίεση κ.α.)

Πότε περνάμε όμως καλύτερα και ποιες είναι οι προϋποθέσεις για καλές διακοπές;...

Η μοναξιά δεν είναι απλά το συναίσθημα. Είναι κατάσταση. Κι είναι μια πολύ-επίπεδη κατάσταση. Μπορεί να έχεις σχέση αλλά να βιώνεις μοναξιά στην εργασία σου. Η στον κοινωνικό σου κύκλο. Ή να ζεις την μοναξιά παντού , εκτός ίσως από έναν τομέα από αυτούς. Κι αυτό σαν κατάσταση νομίζω το βιώνει όλο και περισσότερος κόσμος. Είναι μια ιδιότυπη αποξένωση.

Γνωρίζουμε όλοι τι προκαλεί η έλλειψη μιας τουλάχιστον επαρκούς αυτοπεποίθησης: διαρκής αμφισβήτηση των ικανοτήτων μας, υπερβολική επιφυλακτικότητα, αναβλητικότητα, απουσία αναγκαίου ρίσκου και τελικά κατάργηση της όποιας δημιουργικότητάς μας. Το πλαίσιο δημιουργίας αυτής της έλλειψης, συνήθως βρίσκεται στο παρελθόν και πολλές φορές σε παιδικά βιώματα κατά τα οποία είτε δεχόμασταν άδικη κριτική , είτε επιβράβευση για λάθος λόγους, είτε και τα δυο, με αποτέλεσμα να εσωτερικεύσουμε ως πεποίθηση το εξωτερικό μήνυμα που λαμβάναμε: «δεν θα είσαι ποτέ αρκετά καλός/η για να καταφέρεις κάτι αξιόλογο». Αυτό οδηγεί σε μια αίσθηση διαρκούς ντροπής και μια εικόνα για τον εαυτό μας ανεπάρκειας, η οποία φυσικά έχει αντίκτυπο σε κάθε τομέα, προσωπικό-κοινωνικό-εργασιακό. Ο φόβος επίσης συνοδεύει κάθε προσπάθεια , αφού ακόμη και μια τυχαία ή συγκυριακή αποτυχία, θα επιβεβαιώσει όλο το συγκεκριμένο πλαίσιο.

Αντίθετα με ότι οι περισσότεροι πιστεύουν, ο ανυπόμονος άνθρωπος δεν υποφέρει από την αναμονή, αλλά από την αβεβαιότητα. Δεν είναι δηλαδή ο χρόνος το πρόβλημα αλλά η ανασφάλεια για την εξέλιξη που φέρνει την ψυχολογική δυσφορία. Η εκμάθηση στην βελτίωση της υπομονής , κινείται ουσιαστικά σε 3 άξονες: στην ανάλυση των σκέψεων που έχουμε κατά την αναμονή, στην εξάσκηση της επιμήκυνσης της και στην επιβράβευση για κάθε επιτυχή αναμονή.

Οι σκέψεις που έχουμε κατά την αναμονή είναι αποθαρρυντικές για την βελτίωση της. Κι αυτό συμβαίνει γιατί στην προσπάθεια μας να καλύψουμε κάθε δυνατό σενάριο ώστε να είμαστε πιο προετοιμασμένοι, αγχωνόμαστε περισσότερο. Κι όσο μεγαλώνει το άγχος, η υπομονή χάνεται. Η ανάλυση λοιπόν των σκέψεων , μπορεί να οδηγήσει στην μετατροπή τους σε λειτουργικότερες...

Η διάθεση μας δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι συνεχώς καλή. Οι διακυμάνσεις της ωφελούν την κριτική μας σκέψη και οδηγούν σε σωστότερες επιλογές στο μέλλον. Όταν όμως υπάρχει κακή διάθεση για πολύ καιρό αυτή σίγουρα δυσκολεύει την καθημερινή μας λειτουργικότητα και μπορεί να αποτελεί και σημάδι ως προ-στάδιο Κατάθλιψης.

Υπάρχουν συνήθειες στην συμπεριφορά και την αντίδραση μας, που μπορούν να επιβαρύνουν την κατάσταση αυτή.

  • Η απάθεια της παθητικότητας. Συχνά την ονομάζουμε και λήθαργο ακριβώς γιατί μας βυθίζει σε μια απραγία από την οποία για να βγούμε δυσκολευόμαστε πολύ. Προέρχεται από την αρχική εσφαλμένη αντίληψη ότι θα χρειαστεί πολύ μεγάλη προσπάθεια το να διορθώσω κάτι , που μοιάζει στο μυαλό μου ανώφελο έστω και να το ξεκινήσω. Οπότε διαλέγω να μην προσπαθήσω καν . Tip: Κάθε μεγάλη διαδρομή ξεκίνησε με ένα βήμα. Ο αρχικός στόχος είναι το πρώτο αυτό βήμα, όχι η ολοκλήρωση της πορείας....

1.Τα προβλήματα μου θα λυθούν σε 1-2 συνεδρίες

Πέραν σπάνιων περιπτώσεων , όπου 1-2 συνεδρίες συμβουλευτικής αρκούν, η ψυχοθεραπεία απαιτεί χρόνο και φυσικά προσπάθεια.

2.Ο ψυχολόγος Θα μου λύσει το πρόβλημα μου.

Ο ψυχολόγος δεν θα πει στον θεραπευόμενο τι να κάνει. Ο ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής δίνει μια κατεύθυνση μέσα από τις συνεδρίες, έτσι ώστε ο θεραπευόμενος μόνος του να επιλέξει πως θα ήθελε να πορευτεί και τι θα τον ωφελήσει περισσότερο.

3.Δεν χρειάζεται να πάω γιατί όλα είναι στο μυαλό… θα το ξεπεράσω μόνος μου ή θα περάσει μόνο του με τον καιρό…

Η ψυχική ασθένεια έρχεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της συζήτησης σε πολλούς τομείς όπως, οι χώροι εργασίας, οι χώροι εκπαίδευσης, τα μέσα ενημέρωσης κλπ. Αυτό δεν πρέπει βέβαια να μας προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι τα ποσοστά επιπολασμού στον πληθυσμό σε παγκόσμιο επίπεδο για την ανάπτυξη ψυχικής ασθένειας κυμαίνονται μεταξύ 18,1-36,1% ήδη εδώ και μια δεκαετία (Kessler et al., 2008).

Τις τελευταίες μέρες σωρεία καταγγελιών έχουν έρθει στην επιφάνεια από γυναίκες οι οποίες έχουν δεχθεί κακοποίηση. Πολλές φορές ακούστηκε η φράση «γιατί τώρα;»

Πριν κάποιος αναρωτηθεί «γιατί τώρα;», και πολύ περισσότερο πριν εκφράσει λεκτικά αυτή του την απορία, ας μπει στην διαδικασία να σκεφτεί και να κατανοήσει το πώς αισθάνεται ένα θύμα αποδέκτης κακοποίησης, οποιασδήποτε μορφής, είτε σεξουαλικής, είτε ψυχολογικής, είτε συναισθηματικής κτλ.

Οι επιπτώσεις στον ψυχισμό του θύματος είναι πάρα πολλές. Θα αναφέρω μόνο μερικές όπως είναι ο φόβος, το μετατραυματικό στρες, η έκπτωση της λειτουργικότητας του θύματος, λόγω του πλήγματος στην αυτοεκτίμηση του, η αύξηση των ενοχικών συναισθημάτων, η αμφισβήτηση του εαυτού του, η συναισθηματική και κοινωνική απομόνωση, η κατάθλιψη, οι δυσκολίες στον ύπνο, η αναβίωση της κακοποίησης και πολλά άλλα. Θα μπορούσα να συνεχίσω για πολύ ακόμα απαριθμώντας τα.

Για όλους αυτούς τους παραπάνω λόγους, και για πολλούς ακόμα, η ερώτηση «γιατί τώρα» δεν θα έπρεπε καν να ηχεί στο μυαλό κανενός. Σε όλα τα παραπάνω ας αναλογιστούμε και το πόσο χρόνο χρειάζεται μετά από ένα τέτοιο γεγονός, το άτομο να ξανασταθεί στα πόδια του, να ξαναβρεί τον εαυτό του, να ξαναβρεί το κέντρο του, πόσοι μήνες ή ακόμα και χρόνια ψυχοθεραπείας χρειάζονται, ώστε να μπορέσει το θύμα να μιλήσει ανοιχτά γι’ αυτό, πάντα έχοντας στο νου ότι κοινωνία είναι έτοιμη να ακούσει και να σταθεί δίπλα στο θύμα και όχι να κάνει ερωτήσεις «Μα, γιατί τώρα;» ή «Τώρα το θυμήθηκε;»

Κατσαούνη Μαρία-Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

www.katsaounimaria.com

Σελίδα 1 από 16