Οι αθλητές είναι οι «επιστήμονες», οι οποίοι προσπαθούν να ελέγξουν τις υποθέσεις. Για το σκοπό αυτό δοκιμάζουν νέες μεθόδους προπόνησης, προ-αγωνιστικές ρουτίνες, προγράμματα διατροφής και διαφόρων ειδών γούρια. Αναπροσαρμόζουν τις υποθέσεις τους και τις ελέγχουν ξανά και ξανά, προσπαθώντας για το καλύτερο. Δυστυχώς, πολλά από τα «πειράματα» που οι αθλητές διενεργούν στον εαυτό τους έχουν συνοδευτεί από επαναλαμβανόμενες αποτυχίες και απογοητεύσεις. Και αυτό συμβαίνει εξαιτίας των μακροχρόνιων προτύπων δυσπροσαρμοστικής συμπεριφοράς και των άκαμπτων τρόπων σκέψης, τα οποία μπλοκάρουν την προσπάθεια αλλαγής’. (Andersen, 2005). Αυτός είναι και ο ρόλος του Αθλητικού Ψυχολόγου, να βοηθήσει τους αθλητές να πραγματοποιήσουν τις αλλαγές στη συμπεριφορά τους, με σκοπό να επιτύχουν την καλύτερη δυνατή προσαρμογή τους στο αγωνιστικό περιβάλλον. Αποτέλεσμα της καλύτερης προσαρμογής αποτελεί η βελτίωση της αγωνιστικής απόδοσης και η κατ΄ επέκταση βίωση της ευχάριστης εμπειρίας του αθλητισμού.

Ζαρώτης Ιωάννης-Ψυχολόγος-Αθλητικός Ψυχολόγος

Η κινέζική παροιμία για την εξίσωση μιας εικόνας με χίλιες λέξεις, στην προσπάθειά μας να εκφράσουμε τη σκέψη μας, μπορεί να μεταφερθεί και να αποτυπωθεί ως εξής, όταν πρόκειται για ένα βιβλίο: «Ο τίτλος ενός βιβλίου ισούται με χίλιες λέξεις» και ίσως ακόμη περισσότερες σελίδες. Ειδικά όταν πρόκειται για βιβλία που αφορούν σε παιδιά-αθλητές και στη σχέση τους με τους γονείς τους. «Θα συνεχίσεις να με αγαπάς ακόμη και αν δεν κερδίσω;», τιτλοφορείται ένα ξενόγλωσσο βιβλίο, το οποίο αποτυπώνει την ανησυχία των μικρών (και όχι μόνο) σε ηλικία αθλητών για τη στάση των γονέων τους απέναντί τους.
Η στάση των γονέων στον αθλητισμό, αναφέρεται στον τρόπο που οι γονείς αντιμετωπίζουν τον αθλητισμό και το ρόλο που οι ίδιοι έχουν στην ανάπτυξη του παιδιού-αθλητή.
Αναφορικά στη στάση των γονέων, αυτή εκφράζεται μέσα από τις πεποιθήσεις και απόψεις τους για την έννοια του αθλητισμού. Ποια είναι η τοποθέτησή τους για την ωφέλιμη ή μη επίδραση του αθλητισμού, ποια η σημασία της προσπάθειας και της δουλειάς, ποιο το αντίκτυπο της νίκης και της ήττας, ποιος είναι ο πρωταγωνιστής της «παράστασης» με τίτλο «αθλητισμός»;
Η στάση των γονέων και η λεκτική και μη λεκτική απόκρισή τους στα παραπάνω ερωτήματα και καταστάσεις, έχουν τη μεγαλύτερη, ίσως, επίδραση στην δραστηριοποίηση των παιδιών-αθλητών και τη συμπεριφορά/αντιμετώπιση των καταστάσεων του αθλητισμού από μέρους τους.

 

Η ψυχική δύναμη και αυτοπεποίθηση των αθλητών θεωρούνται απαραίτητα στοιχεία, ιδιαίτερα όταν οι αγωνιστικές καταστάσεις γίνονται δύσκολες. ‘When things get tough, tough gets going’, όπως αναφέρεται, δηλώνοντας σε ελεύθερη μετάφραση πως «όταν οι καταστάσεις δυσκολεύουν, συνεχίζουν οι πιο δυνατοί». Από πού αντλούν αυτή τη δύναμη οι «δυνατοί», όπως χαρακτηρίζονται;
Η αυτοπεποίθηση, η πίστη που έχει ο αθλητής για τον εαυτό του και η εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να πετύχει το στόχο του, έχει συγκεκριμένες «πηγές» από τις οποίες  αντλείται. Η ικανότητα, η επίτευξη, οι «σημαντικοί άλλοι», η επιβράβευση, η στήριξη, η δουλειά και η βελτίωση είναι οι κυριότερες πηγές τροφοδοσίας της εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται προς τον εαυτό μας με την πάροδο των χρόνων. Φαντάζει δεδομένο το ότι έχοντας εξασφαλίσει ο αθλητής την τροφοδοσία από τις πηγές που αναφέρθηκαν, θα έχει επιτύχει και την καλλιέργεια της «δύναμης» που απαιτείται σε ιδιαίτερες συνθήκες. Υπάρχει ωστόσο, ένα ακόμη στοιχείο το οποίο δείχνει να διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης του αθλητή, η συνειδητοποίηση των όσων έχει επιτύχει, ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται τις επιτυχίες του. 
Η αυτοπεποίθηση στον άνθρωπο παρομοιάζεται με ένα σάκο, μέσα στον οποίο τοποθετεί ...

Η σωματική άσκηση αναφέρεται ως μορφή εκγύμνασης του σώματος και του πνεύματος, με την ύπαρξη παράλληλα και επίδρασης επί της ψυχολογικής κατάστασης του ασκούμενου. Τα οφέλη της άσκησης στην ψυχολογική κατάσταση του ατόμου αποτελούν αντικείμενο έρευνας τα τελευταία χρόνια και προσδίδουν στη φυσική δραστηριότητα ένα εύρος θετικών ψυχικών επιδράσεων προς τον ανθρώπινο οργανισμό. Τα οφέλη σχετίζονται με τη βελτίωση της ανθρώπινης διαβίωσης και την ποιότητα ζωής. Αναφέρονται πιο συγκεκριμένα στη(ν):
Βελτίωση της διάθεσης
Η βελτίωση της καρδιαγγειακής λειτουργίας και η έκκριση χημικών ουσιών στον οργανισμό, μέσω της άσκησης, έχει άμεση επίδραση στη διάθεση του ασκούμενου. Η ευχάριστη διάθεση συνδέεται με χημικές ουσίες που εκκρίνονται στον εγκέφαλο και επιδρούν στην ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Τέτοιου είδους χημικές ουσίες είναι...

Η Αγγλική ομοσπονδία ποδοσφαίρου στο ετήσιο συνέδριο/απολογισμό της, παρουσιάζοντας την ολοκληρωμένη προετοιμασία σε υψηλό επίπεδο, υποστήριξε ότι αποτελείται από ένα τρίγωνο το οποίο περιλαμβάνει την τεχνική/τακτική, τη σωματική και την πνευματική/ψυχολογική προετοιμασία. Ο ποδοσφαιριστής σε υψηλό επίπεδο «απαιτείται» να είναι έτοιμος σε όλους τους τομείς για να κατακτήσει την κορυφή. Ο κολυμβητής Μαρκ Σπιτς, έχοντας πάρει εφτά χρυσά μετάλλια στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου (1972), είχε τονίσει σχετικά με τις επιτυχίες του ότι: «Οι αθλητές που συμμετείχαμε σε κάθε τελικό ήμασταν τεχνικά και σωματικά οι καλύτεροι του κόσμου, ξεχώριζα γιατί ήμουν ανώτερος ψυχολογικά». Αναδεικνύοντας την αξία της πνευματικής προετοιμασίας ο Ζινεντίν Ζιντάν τόνιζε ότι: «Ένας αγώνας ποδοσφαίρου μπορεί να κριθεί σε μια φάση ενός δευτερολέπτου, στην οποία οφείλεις να είσαι συγκεντρωμένος», θέλοντας να προσδώσει αξία στην συγκέντρωση στον αγώνα. Η πνευματική προετοιμασία των ποδοσφαιριστών έγκειται στον έλεγχο των συναισθημάτων...

Τις ημέρες των αγώνων είναι που έρχεται στο μυαλό σου, σαν ζωντανή εικόνα, όλη η προετοιμασία της χρονιάς. ‘Έχω δουλέψει ό,τι θα ήθελα;’ ‘Είμαι αρκετά έτοιμος για τους αγώνες;’ ‘Μήπως δεν έχω κάνει αρκετά;’ Είναι κάποιες από τις «αυτόματες» ερωτήσεις όσο πλησιάζει ο αγώνας, οι οποίες «βασανίζουν» τους αθλητές. Αναζητώντας την τέλεια ψυχολογική προετοιμασία για τον αγώνα, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι δεν έχει να κάνει με την τελευταία εβδομάδα. Η καλύτερη ψυχολογική προετοιμασία για τον αγώνα είναι η όσο το δυνατόν καλύτερη προετοιμασία κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Αυτό γιατί ο αθλητής με την καλύτερη δυνατή προετοιμασία έχει «απαντήσει» πολλές από τις ερωτήσεις της τελευταίας εβδομάδας, μέσα στη χρονιά.  Οι απαιτήσεις του αγωνιστικού αθλητισμού συνοψίζονται σε δύο λέξεις (!): Ενέργεια και συγκέντρωση. Δύο έννοιες οι οποίες αλληλοεπηρεάζονται και δημιουργούν τις συνθήκες...

Ο John McEnroe, κορυφαίος αθλητής του τένις για πολλά χρόνια, είχε υποστηρίξει: «το θέμα δεν είναι αν θα απογοητευτείς αλλά το να μπορέσεις να το ξεπεράσεις. Ο πρωταθλητής είναι εκείνος που μπορεί να ξεπερνά την απογοήτευση καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο».Με τη συγκεκριμένη έκφραση θέλησε να τονίσει τη σημασία του συναισθηματικού ελέγχου του αθλητή τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια ενός αγώνα. Το περιβάλλον του αθλητισμού χαρακτηρίζεται από τη συνθετότητά του και απαιτεί «υψηλού επιπέδου» λειτουργικότητα, τόσο σε σωματικό-φυσικό όσο και σε πνευματικό-ψυχολογικό επίπεδο.Μια από τις δυσκολίες της διαχείρισης της συναισθηματικής κατάστασης των αθλητών, έγκειται στην ολοκληρωμένη προετοιμασία τους για τον επερχόμενο αγώνα. Ακόμη και αν οι προπονήσεις της εβδομάδας έχουν ολοκληρωθεί στο επιθυμητό επίπεδο....

Σελίδα 2 από 2