Τα τελευταία χρόνια ραγδαία αύξηση έχει η εμφάνιση των αυτοάνοσων νοσημάτων. Τα αυτοάνοσα ευθύνονται για πάρα πολλές χρόνιες παθήσεις, τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά, και σχετίζονται άμεσα με την ψυχική υγεία του ατόμου, και κυρίως το άγχος.
Τα αυτοάνοσα νοσήματα τα δημιουργεί ουσιαστικά ο ίδιος ο οργανισμός, και είναι αυτός, ο οποίος επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Υπάρχει θα λέγαμε μια υπερκινητικότητα/υπερλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και δυσλειτουργία.

Κάποια από τα πιο γνωστά αυτοάνοσα είναι ο λύκος, η ψωρίαση, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η αλωπεκία, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο κ. α.

Τα αυτοάνοσα είναι πολυπαραγοντικά νοσήματα. Αυτό σημαίνει ότι δεν οφείλονται καθαρά και αποκλειστικά σε ψυχολογικά αιτία, όμως οι ψυχολογικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και την πρόγνωση τους.
Πέρα, λοιπόν από το ιατρικό και το οργανικό κομμάτι, το οποίο ο ασθενής αντιμετωπίζει με φαρμακευτική αγωγή, καλείται επίσης να διαχειριστεί τα συναισθήματα του, όπως είναι η θλίψη το άγχος, ο θυμός κ.τ.λ., ώστε να μπορέσει να περιορίσει την έξαρση του νοσήματος.
Αρμόδιος για αυτές τις περιπτώσεις είναι ο ψυχολόγος υγείας, ο οποίος μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του, να αναγνωρίσουν μαζί επιβαρυντικούς παράγοντες της υγείας του ασθενή, να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα τα οποία σχετίζονται με το αυτοάνοσο νόσημα και πολλά άλλα.

Κατσαούνη Μαρία – Ψυχολόγος Υγείας (MSc)

Πολλές φορές τα άτομα που πάσχουν από άνοια εκδηλώνουν κάποιες συμπεριφορές ασυνήθιστες , παράξενες και πολλές φορές ανάρμοστες. Οι συγγενείς των ατόμων με άνοια φυσιολογικό είναι στην αρχή να ξαφνιάζονται καθώς ο άνθρωπος τους δεν συμπεριφερόταν πότε με αυτό τον τρόπο. Πολλοί συγγενείς δηλώνουν «Είναι σαν να μην τον ξέρω… σαν να έχω έναν άλλο άνθρωπο απέναντι μου!».

Ένα άτομο με άνοια παρουσιάζει αλλαγές τόσο στη διάθεση όσο και στη συμπεριφορά του. Κάποιες φορές μπορεί να γίνει επιθετικό, να μιλάει άσχημα ή να μαλώνει με το παραμικρό. Άλλες φορές πάλι μπορεί να παρουσιάζει μια αδικαιολόγητη νευρικότητα χωρίς να μπορεί να προσδιορίσει τι τον/την απασχολεί ή χωρίς να μπορεί να ηρεμήσει. Τα αρνητικά συναισθήματα θυμός, άγχος και φόβος είναι επίσης έντονα στα άτομα με άνοια. Αυτό οφείλεται στην σύγχυση που επικρατεί στον ψυχισμό του ατόμου με άνοια. Οι ανάρμοστες συμπεριφορές φέρνουν σε δύσκολη θέση τους φροντιστές των ατόμων με άνοια...

Όλοι θυμωμένοι με όλους; Θυμός πάντα και παντού; Η πρώτη αντίδραση σε οποιοδήποτε ερέθισμα; Ζούμε πράγματι μια εποχή μόνιμου Θυμού; Κι αν ναι, τι τον προκαλεί;

Έχετε κι εσείς συχνά την αίσθηση ότι το 24ώρο δεν σας φτάνει; Δεν θα ήταν ωραίο να μπορούμε κάποιες μέρες να επιμηκύνουμε την διάρκειά του; Αυτό όμως δυστυχώς δεν γίνεται. Κι αυτό είναι το κακό νέο. Υπάρχει όμως και καλό νέο. Δεν μπορούμε να μεγαλώσουμε την ημέρα μας, μπορούμε όμως να έχουμε καλύτερο έλεγχο σε αυτό που ονομάζουμε εγκεφαλικό χρόνο ή αλλιώς ψυχολογική ώρα.

Για να μπορούμε να διατηρούμε σε χαμηλά επίπεδα το στρες και σε υψηλά λειτουργικά επίπεδα την διάθεση μας, χρειάζεται να έχουμε μια επαρκώς ψυχική ευεξία στην καθημερινότητα μας. Αυτό δεν είναι τόσο υποκειμενικό όσο ακούγεται ή λαμβάνεται από τον καθένα μας, καθώς υπάρχουν αντικειμενικά ενέργειες ή αποφυγές ενεργειών , οι οποίες βοηθούν πάρα πολύ στην διατήρηση των λειτουργικών μας επιπέδων.

Το σύνδρομο Hikikomori, η ακραία κοινωνική απόσυρση, είναι ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 , όταν οι υπολογιστές άρχισαν να υπάρχουν πλέον στο δωμάτιο κάθε εφήβου, κυρίως στην Ιαπωνία. Ουσιαστικά ως τέτοια απόσυρση , ονομάστηκε η συνεχής και αυξανόμενη επιθυμία των εφήβων να μένουν μόνοι στο δωμάτιο τους για ώρες ακόμη και ημέρες. Κατά το Ιαπωνικό υπουργείο υγείας και πρόνοιας, ως φαινόμενο Hikikomoriαναγνωρίζεται κάθε απομόνωση η προσπάθεια απομόνωσης από τον έξω κόσμο, για 6 μήνες ή παραπάνω.

Το 1998 ο TamakiSaitoένας Ιάπωνας ψυχολόγος ειδικευμένος σε θέματα παιδιών και εφήβων παρουσίασε στο βιβλίο του «Hikikomori-Εφηβεία χωρίς τέλος» όλες τις επιπτώσεις του φαινομένου , εκφράζοντας παράλληλα και την ανησυχία του για την πιθανή επιδημιολογική πορεία του συνδρόμου. Το 2013 το βιβλίο του μεταφράστηκε στα αγγλικά και κυκλοφόρησε κι εκτός Ιαπωνίας (το βρίσκεται στο amazon), προκάλεσε συζητήσεις στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα για το φαινόμενο αυτό...

Οι κοινωνικές σχέσεις είναι το προστάδιο κάθε ανθρώπινης σχέσης, με εξαίρεση ίσως τις επαγγελματικές, αν και ακόμα και σε αυτές βλέπουμε να προηγούνται οι κοινωνικές σε αρκετές περιπτώσεις τουλάχιστον στην ελληνική πραγματικότητα.

Οι φιλικές σχέσεις , από την παιδική μας ηλικία ακόμη, μας εκπαιδεύουν στους ποικίλους τρόπους του «σχετίζεσθε» , στο να μπορούμε να αντιλαμβανόμαστε την διαφορετικότητα στις συμπεριφορές που λαμβάνουμε και τελικώς στην ποικιλία των ανθρώπινων χαρακτήρων, πράγμα που τελικά μας οδηγεί και στην ανακάλυψη του ίδιου μας του εαυτού, όσων αφορά τα θέλω μας, τις απόψεις μας, τα πιστεύω μας.

Η έλλειψη κοινωνικών και φιλικών επαφών, η κοινωνική απομόνωση αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου για την υγεία. Σε ένα άρθροτου Jim House, καθηγητή στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών του Πανεπιστημίου του Michigan που δημοσιεύθηκε σχεδόν 30 χρόνια πριν στο περιοδικό Science, σε μελέτες πληθυσμού και στοιχεία παρακολούθησης της θνησιμότητας για μια σειρά έξι ή περισσοτέρων ετών, επισημάνθηκετο συμπέρασμα ότι οι κοινωνικές σχέσειςή η σχετική έλλειψη αυτών, ανταγωνίζονται το κάπνισμα τσιγάρων και την παχυσαρκία στον βαθμό επικινδυνότητας στη συσχέτιση τους με ασθένεια ή και το θάνατο...

Η Ψυχοθεραπεία εξαρτάται από τον ασθενή και τον βαθμό ενεργής συμμετοχής του σε αυτήν. Βασικός όμως παράγοντας για κάθε Ψυχοθεραπεία είναι η αποτελεσματικότητα του Ψυχοθεραπευτή. Ανεξάρτητα από το είδος της Ψυχοθεραπείας (ψυχαναλυτική, γνωσιακή, συστημική) , η θεραπευτική αποτελεσματικότητα συνδέεται και εξαρτάται από την ποιότητα της σχέσης ασθενούς και θεραπευτή, αυτό που εμείς ονομάζουμε επίτευξη θεραπευτικής συμμαχίας. Οι προϋποθέσεις ύπαρξης της αποτελεσματικότητας αυτής έχουν πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και ο βαθμός απόδοσης σε αυτά, κρίνει κατά μεγάλο βαθμό την επιτυχή διαδρομή της, εάν και εφόσον θεωρήσουμε ότι συμβαίνει σε ασθενή με σημαντική ενεργή εμπλοκή στην διαδικασία...

Οι κρίσεις πανικού είναι μια πολύ συχνή διαταραχή, και συμβαίνει σε μεγάλο ποσοστό ανθρώπων. Η κλινική εικόνα σχετίζεται με ταχυκαρδία εφίδρωση, τρέμουλο, μούδιασμα άκρων, δύσπνοια, , αίσθημα από πραγμάτωσης κτλ…. Πολλοί άνθρωποι όμως δηλώνουν ακράτεια ούρων κατά το επεισόδιο πανικού. Σχετίζεται;

Όταν βιώνουμε έντονο άγχος ή επεισόδιο πανικού ο οργανισμούς μας μπαίνει αυτόματα σε κατάσταση φυγής ή αντίστασης (fight or flight) . Αυτό πηγάζει από αρχέγονα ένστικτα και μηχανισμούς άμυνας, ώστε να προστατευτούμε από την επικείμενη απειλή. Έτσι, και στην περίπτωση έντονου άγχους. Αυτό σημαίνει αύξηση της αδρεναλίνης, η οποία με την σειρά της προκαλεί ευαισθησία σε όλους τους μύες. Επιπλέον, επηρεάζονται τα νεύρα του νωτιαίου μυελού, ο εγκέφαλος κτλ. Επίσης, η έκκριση αδρεναλίνης δημιουργεί την ανάγκη για «ανακούφιση». Γενικότερα, θα λέγαμε ότι υπάρχει μια υπερευαισθησία, η οποία ενεργοποιεί πιο εύκολα, την όποια οργανική αντίδραση. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι σε καταστάσεις έντονου άγχους όλοι μας οι μύες βρίσκονται σε ένταση, και ένας από αυτούς είναι και η κύστη μας...

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι ένα χρόνιο και προοδευτικό αυτοάνοσο νόσημα, το οποίο σταδιακά προκαλεί καταστροφή των νευρικών κυττάρων και κατ’ επέκταση των νεύρων του νωτιαίου μυελού του εγκεφάλου και των ματιών.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά και ποικίλουν με την πάροδο του χρόνου. Επιπλέον, υπάρχουν διαστήματα ύφεσης και έξαρσης των συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα αφορούν μούδιασμα και αδυναμία των άκρων, προβλήματα στην όραση και στην ομιλία, ακράτεια, νοητική σύγχυση, έλλειψη συγκέντρωσης, προβλήματα μνήμης , διαταραχές στον ύπνο, κινητικά προβλήματα, τρέμουλο των άκρων, αστάθεια στη βάδιση, σωματικούς πόνους, αίσθημα καύσης και αίσθηση ηλεκτρικού ρεύματος, κόπωση, διαταραχές στη διάθεση και συγκεκριμένα κατάθλιψη κ. α.
Σταδιακά υπάρχει όλο και μεγαλύτερη έκπτωση της λειτουργικότητας του ατόμου, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η καθημερινότητά του σε τέτοιο βαθμό ώστε να καταλήγει να μην μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί...